Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat konecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy72 810 mieszkańcówdochody własne 7249 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.96% do 0.26%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.44% do 20.46%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	58 426 zł	132	-8.3%	24 294 zł	85%	-26 434 zł	0.298
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	55 598 zł	137	-8.3%	26 646 zł	84%	-28 759 zł	0.325
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	61 413 zł	119	-10.1%	20 385 zł	88%	-22 509 zł	0.327
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	52 556 zł	150	-6.4%	30 619 zł	81%	-32 748 zł	0.346
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	58 547 zł	123	-10.3%	22 796 zł	85%	-24 891 zł	0.348
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	64 515 zł	110	-11.0%	17 659 zł	91%	-19 800 zł	0.350
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	64 310 zł	105	-12.1%	16 596 zł	92%	-18 701 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	63 348 zł	108	-12.5%	17 500 zł	90%	-19 607 zł	0.403
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	46 751 zł	127	-9.0%	41 683 zł	81%	-31 824 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	49 844 zł	114	-10.8%	39 084 zł	83%	-27 847 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	52 820 zł	105	-11.7%	35 119 zł	85%	-25 211 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	44 044 zł	132	-9.0%	45 278 zł	79%	-34 080 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	47 099 zł	118	-11.0%	42 725 zł	82%	-30 161 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	40 896 zł	145	-7.2%	47 940 zł	76%	-38 121 zł	0.498
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	52 847 zł	100	-12.8%	36 590 zł	85%	-23 988 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	51 883 zł	103	-13.2%	37 503 zł	85%	-24 895 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	40 450 zł	123	-9.5%	52 698 zł	77%	-34 922 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	43 608 zł	110	-11.3%	49 994 zł	80%	-30 907 zł	0.550
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	46 524 zł	101	-12.2%	46 158 zł	82%	-28 303 zł	0.557
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 804 zł	128	-9.5%	56 194 zł	76%	-37 145 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 923 zł	114	-11.5%	53 537 zł	79%	-33 189 zł	0.575
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 591 zł	141	-7.6%	58 960 zł	75%	-41 224 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 277 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.01 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.