HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Daleszyce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy16 302 mieszkańcówdochody własne 6694 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.66% do 1.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.42% do 16.21%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka37 068 zł133+9.3%16 351 zł84%-22 036 zł0.290
●RozwójProgramPodwyżka40 958 zł121+7.2%12 189 zł86%-17 874 zł0.301
Szeroki programBez zmianPodwyżka35 873 zł124+6.6%19 041 zł84%-21 789 zł0.367
●Bez zmianProgramPodwyżka44 610 zł109+5.1%8273 zł92%-13 958 zł0.372
RozwójProgramBez zmian31 480 zł121+9.3%26 761 zł81%-23 286 zł0.392
RozwójBez zmianPodwyżka39 746 zł112+4.5%14 925 zł86%-17 648 zł0.409
Bez zmianProgramBez zmian35 122 zł109+7.2%22 934 zł84%-19 380 zł0.413
●Szeroki programProgramBez zmian27 598 zł133+11.5%30 831 zł77%-27 437 zł0.424
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka34 101 zł116+5.1%21 978 zł83%-22 857 zł0.442
Szeroki programBez zmianBez zmian26 694 zł124+8.8%33 422 zł77%-27 013 zł0.468
RozwójBez zmianBez zmian30 557 zł112+6.6%29 372 zł81%-22 882 zł0.470
●OgraniczenieProgramPodwyżka48 388 zł96+2.8%4172 zł96%-9857 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka28 117 zł109+8.8%34 037 zł80%-23 379 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian38 889 zł96+4.8%18 945 zł89%-15 293 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka43 380 zł100+2.5%11 052 zł92%-13 750 zł0.490
RozwójProgramObniżka24 481 zł121+10.9%37 857 zł75%-27 277 zł0.491
RozwójWstrzymaniePodwyżka37 981 zł104+3.0%17 854 zł85%-18 707 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian34 183 zł100+4.5%25 564 zł84%-18 995 zł0.515
OgraniczenieProgramObniżka31 876 zł96+6.4%30 058 zł84%-19 302 zł0.526
Szeroki programWstrzymanieBez zmian25 098 zł116+7.2%36 096 zł75%-27 969 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka20 606 zł133+13.2%41 920 zł72%-31 420 zł0.540
RozwójBez zmianObniżka23 774 zł112+8.2%40 136 zł75%-26 742 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian28 968 zł104+5.1%32 038 zł80%-23 830 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka19 917 zł124+10.4%44 179 zł72%-30 865 zł0.566
Bez zmianBez zmianObniżka27 393 zł100+6.1%36 335 zł80%-22 863 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka41 621 zł92+0.9%13 974 zł90%-14 802 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian42 579 zł83+2.5%15 167 zł93%-11 296 zł0.591
OgraniczenieBez zmianBez zmian37 930 zł87+2.3%21 597 zł89%-14 930 zł0.599
Bez zmianWstrzymanieBez zmian32 600 zł92+3.0%28 223 zł84%-19 935 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka47 138 zł87+0.2%7013 zł96%-9672 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka35 558 zł83+4.0%26 379 zł87%-15 314 zł0.605
RozwójWstrzymanieObniżka22 315 zł104+6.6%42 603 zł75%-27 608 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka18 452 zł116+8.8%46 654 zł71%-31 739 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka52 088 zł83+0.4%201 zł99%-5848 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka31 132 zł87+3.8%32 378 zł84%-18 808 zł0.626
Bez zmianWstrzymanieObniżka25 941 zł92+4.5%38 795 zł79%-23 721 zł0.645
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian36 355 zł79+0.7%24 248 zł87%-15 861 zł0.689
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka45 387 zł79-1.2%9932 zł95%-10 714 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian41 600 zł74-0.1%17 966 zł93%-10 956 zł0.708
OgraniczenieWstrzymanieObniżka29 688 zł79+2.3%34 829 zł83%-19 656 zł0.712
Głębokie cięcieBez zmianObniżka34 794 zł74+1.5%28 846 zł88%-14 843 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka50 818 zł74-2.0%3246 zł99%-5685 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian40 034 zł66-1.5%20 542 zł92%-11 876 zł0.797
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka33 358 zł66-0.1%31 223 zł87%-15 682 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka49 076 zł66-3.5%6090 zł99%-6716 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.03 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.