HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bodzentyn

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 869 mieszkańcówdochody własne 7355 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.75% do 0.24%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.85% do 26.75%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka80 126 zł133-3.2%17 828 zł78%-43 675 zł0.247
●RozwójProgramPodwyżka84 245 zł121-5.1%13 404 zł79%-39 251 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka77 459 zł124-5.6%25 257 zł77%-43 081 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka88 120 zł109-7.0%9229 zł81%-35 076 zł0.364
RozwójProgramBez zmian70 366 zł121-3.2%43 138 zł76%-43 748 zł0.375
●Szeroki programProgramBez zmian66 258 zł133-1.2%47 461 zł73%-48 160 zł0.393
RozwójBez zmianPodwyżka81 558 zł112-7.4%20 938 zł79%-38 678 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian74 231 zł109-5.1%39 063 zł79%-39 586 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka74 702 zł116-7.0%31 431 zł76%-44 085 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian64 005 zł124-3.6%54 914 zł73%-47 411 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian68 094 zł112-5.6%50 613 zł76%-43 021 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka92 170 zł96-9.0%4814 zł82%-30 661 zł0.484
RozwójProgramObniżka60 104 zł121-1.7%65 779 zł72%-47 066 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka85 414 zł100-9.3%16 872 zł81%-34 524 zł0.487
RozwójWstrzymaniePodwyżka78 810 zł104-8.8%27 108 zł79%-39 673 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian78 268 zł96-7.2%34 773 zł79%-35 187 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka63 961 zł109-3.6%61 712 zł75%-42 913 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian61 500 zł116-5.1%60 576 zł72%-48 316 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian71 940 zł100-7.4%46 558 zł79%-38 880 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka56 004 zł133+0.3%70 093 zł69%-51 468 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka67 988 zł96-5.8%57 433 zł77%-38 526 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian65 596 zł104-7.0%56 266 zł75%-43 917 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka58 139 zł112-4.1%72 608 zł72%-46 225 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka54 058 zł124-2.2%76 901 zł69%-50 605 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka82 674 zł92-10.7%23 034 zł80%-35 509 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka61 977 zł100-6.0%68 562 zł75%-42 093 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian82 217 zł83-9.3%30 806 zł82%-30 893 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka89 443 zł87-11.3%12 591 zł82%-30 134 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian75 955 zł87-9.5%42 292 zł79%-34 506 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian69 450 zł92-8.8%52 203 zł77%-39 766 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka51 739 zł116-3.6%82 178 zł68%-51 437 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka96 131 zł83-11.1%570 zł85%-26 351 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka71 927 zł83-7.9%53 644 zł79%-34 242 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka55 827 zł104-5.6%77 876 zł71%-47 047 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka65 983 zł87-8.1%64 444 zł77%-37 731 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka59 673 zł92-7.4%73 822 zł74%-42 906 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka86 713 zł79-12.6%18 741 zł82%-31 106 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian73 475 zł79-10.8%47 926 zł79%-35 380 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian79 882 zł74-11.6%38 510 zł82%-30 235 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka93 383 zł74-13.3%8572 zł85%-25 847 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka63 689 zł79-9.5%69 622 zł77%-38 532 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka69 901 zł74-10.2%60 700 zł79%-33 471 zł0.735
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian77 412 zł66-12.9%44 064 zł81%-31 097 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka90 663 zł66-14.6%14 643 zł84%-26 808 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka67 616 zł66-11.6%65 869 zł79%-34 260 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.52 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.