Przestrzeń decyzji · województwo

ŚWIĘTOKRZYSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy1 157 991 mieszkańcówdochody własne 8063 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.95% do 0.14%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.12% do 16.01%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-300	-0.40	-1.10	-0.30	-28
Redukcja	-150	-0.20	-0.55	-0.15	-14
Bez zmian	0	0	0	0	0
Zagęszczenie	+180	+0.18	+0.50	+0.20	+13
Szeroki program	+380	+0.36	+1.00	+0.40	+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-200	-0.12	0	-0.40	-10
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+450	+0.22	+0.35	+0.60	+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Koncentracja	0	-0.10	0	+1.10	-6
Bez zmian	0	0	0	0	0
Wyrównywanie	+120	+0.18	+0.20	-0.50	+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Transport	Infrastruktura	Rozwój	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Koncentracja	54 538 zł	131	-4.3%	12 793 zł	98%	-10 820 zł	0.244
●	Zagęszczenie	Program	Koncentracja	56 904 zł	118	-6.0%	9493 zł	99%	-7520 zł	0.305
	Szeroki program	Bez zmian	Koncentracja	52 181 zł	120	-6.4%	13 270 zł	97%	-11 288 zł	0.360
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	45 144 zł	137	-3.4%	21 393 zł	92%	-17 037 zł	0.383
	Zagęszczenie	Program	Bez zmian	47 618 zł	124	-5.1%	19 291 zł	94%	-13 667 zł	0.386
●	Bez zmian	Program	Koncentracja	59 041 zł	105	-7.7%	6436 zł	99%	-4464 zł	0.396
	Bez zmian	Program	Bez zmian	49 862 zł	111	-6.8%	17 418 zł	97%	-10 540 zł	0.428
	Zagęszczenie	Bez zmian	Koncentracja	54 581 zł	107	-8.1%	10 546 zł	99%	-7978 zł	0.429
●	Zagęszczenie	Program	Wyrównywanie	41 737 zł	134	-3.4%	26 921 zł	89%	-18 275 zł	0.451
	Bez zmian	Program	Wyrównywanie	44 043 zł	121	-5.1%	24 999 zł	92%	-15 100 zł	0.453
	Szeroki program	Wstrzymanie	Koncentracja	49 102 zł	110	-7.5%	17 088 zł	95%	-13 353 zł	0.460
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	43 124 zł	126	-5.5%	25 310 zł	91%	-17 274 zł	0.464
●	Szeroki program	Program	Wyrównywanie	39 200 zł	147	-1.6%	29 107 zł	86%	-21 695 zł	0.486
	Zagęszczenie	Bez zmian	Bez zmian	45 628 zł	113	-7.2%	23 159 zł	93%	-13 895 zł	0.489
	Redukcja	Program	Wyrównywanie	46 620 zł	107	-7.0%	22 675 zł	95%	-11 763 zł	0.489
	Zagęszczenie	Bez zmian	Wyrównywanie	39 902 zł	123	-5.5%	30 607 zł	89%	-18 393 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Wyrównywanie	37 337 zł	136	-3.7%	32 808 zł	86%	-21 819 zł	0.536
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	47 902 zł	100	-8.8%	21 304 zł	97%	-10 760 zł	0.543
	Bez zmian	Bez zmian	Wyrównywanie	42 236 zł	110	-7.2%	28 701 zł	92%	-15 211 zł	0.548
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	40 267 zł	116	-6.6%	29 586 zł	88%	-19 184 zł	0.553
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Bez zmian	42 818 zł	103	-8.3%	27 371 zł	92%	-15 769 zł	0.584
	Szeroki program	Wstrzymanie	Wyrównywanie	34 576 zł	126	-4.9%	36 950 zł	85%	-23 663 zł	0.611
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Wyrównywanie	37 186 zł	113	-6.6%	34 698 zł	87%	-20 202 zł	0.612
	Bez zmian	Wstrzymanie	Wyrównywanie	39 565 zł	100	-8.3%	32 732 zł	91%	-16 985 zł	0.640

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 353 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 7% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.