HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · województwo

ŚWIĘTOKRZYSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy1 157 991 mieszkańcówdochody własne 8063 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.95% do 0.14%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.12% do 16.01%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-300-0.40-1.10-0.30-28
Redukcja-150-0.20-0.55-0.15-14
Bez zmian00000
Zagęszczenie+180+0.18+0.50+0.20+13
Szeroki program+380+0.36+1.00+0.40+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-200-0.120-0.40-10
Bez zmian00000
Program+450+0.22+0.35+0.60+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Koncentracja0-0.100+1.10-6
Bez zmian00000
Wyrównywanie+120+0.18+0.20-0.50+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
TransportInfrastrukturaRozwójBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramKoncentracja54 538 zł131-4.3%12 793 zł98%-10 820 zł0.244
●ZagęszczenieProgramKoncentracja56 904 zł118-6.0%9493 zł99%-7520 zł0.305
Szeroki programBez zmianKoncentracja52 181 zł120-6.4%13 270 zł97%-11 288 zł0.360
●Szeroki programProgramBez zmian45 144 zł137-3.4%21 393 zł92%-17 037 zł0.383
ZagęszczenieProgramBez zmian47 618 zł124-5.1%19 291 zł94%-13 667 zł0.386
●Bez zmianProgramKoncentracja59 041 zł105-7.7%6436 zł99%-4464 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian49 862 zł111-6.8%17 418 zł97%-10 540 zł0.428
ZagęszczenieBez zmianKoncentracja54 581 zł107-8.1%10 546 zł99%-7978 zł0.429
●ZagęszczenieProgramWyrównywanie41 737 zł134-3.4%26 921 zł89%-18 275 zł0.451
Bez zmianProgramWyrównywanie44 043 zł121-5.1%24 999 zł92%-15 100 zł0.453
Szeroki programWstrzymanieKoncentracja49 102 zł110-7.5%17 088 zł95%-13 353 zł0.460
Szeroki programBez zmianBez zmian43 124 zł126-5.5%25 310 zł91%-17 274 zł0.464
●Szeroki programProgramWyrównywanie39 200 zł147-1.6%29 107 zł86%-21 695 zł0.486
ZagęszczenieBez zmianBez zmian45 628 zł113-7.2%23 159 zł93%-13 895 zł0.489
RedukcjaProgramWyrównywanie46 620 zł107-7.0%22 675 zł95%-11 763 zł0.489
RedukcjaProgramBez zmian52 388 zł97-8.6%15 132 zł99%-7243 zł0.503
●RedukcjaProgramKoncentracja61 491 zł91-9.6%3189 zł100%-1216 zł0.508
Bez zmianBez zmianKoncentracja56 752 zł94-9.7%8719 zł99%-4910 zł0.518
ZagęszczenieBez zmianWyrównywanie39 902 zł123-5.5%30 607 zł89%-18 393 zł0.526
ZagęszczenieWstrzymanieKoncentracja51 551 zł97-9.2%15 016 zł98%-10 005 zł0.527
Szeroki programBez zmianWyrównywanie37 337 zł136-3.7%32 808 zł86%-21 819 zł0.536
Bez zmianBez zmianBez zmian47 902 zł100-8.8%21 304 zł97%-10 760 zł0.543
Bez zmianBez zmianWyrównywanie42 236 zł110-7.2%28 701 zł92%-15 211 zł0.548
Szeroki programWstrzymanieBez zmian40 267 zł116-6.6%29 586 zł88%-19 184 zł0.553
LikwidacjaProgramWyrównywanie49 150 zł93-8.8%20 408 zł98%-8485 zł0.555
ZagęszczenieWstrzymanieBez zmian42 818 zł103-8.3%27 371 zł92%-15 769 zł0.584
LikwidacjaProgramBez zmian54 869 zł83-10.5%13 009 zł99%-4005 zł0.598
RedukcjaBez zmianWyrównywanie44 825 zł96-9.0%26 352 zł95%-11 880 zł0.598
Szeroki programWstrzymanieWyrównywanie34 576 zł126-4.9%36 950 zł85%-23 663 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieKoncentracja53 770 zł84-10.8%13 172 zł99%-6900 zł0.611
ZagęszczenieWstrzymanieWyrównywanie37 186 zł113-6.6%34 698 zł87%-20 202 zł0.612
RedukcjaBez zmianBez zmian50 442 zł86-10.7%19 019 zł99%-7468 zł0.622
RedukcjaBez zmianKoncentracja59 218 zł80-11.6%6445 zł100%-1666 zł0.626
●LikwidacjaProgramKoncentracja63 895 zł77-11.4%0 zł100%1973 zł0.626
Bez zmianWstrzymanieBez zmian45 137 zł90-9.9%25 466 zł94%-12 599 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieWyrównywanie39 565 zł100-8.3%32 732 zł91%-16 985 zł0.640
LikwidacjaBez zmianWyrównywanie47 367 zł82-10.8%24 280 zł98%-8607 zł0.671
RedukcjaWstrzymanieWyrównywanie42 189 zł86-10.1%30 335 zł93%-13 625 zł0.693
RedukcjaWstrzymanieKoncentracja56 274 zł70-12.6%10 861 zł100%-3625 zł0.714
LikwidacjaBez zmianBez zmian52 936 zł72-12.4%17 087 zł99%-4234 zł0.716
RedukcjaWstrzymanieBez zmian47 714 zł76-11.7%23 133 zł98%-9277 zł0.717
LikwidacjaBez zmianKoncentracja61 638 zł66-13.3%4535 zł100%1521 zł0.740
LikwidacjaWstrzymanieWyrównywanie44 767 zł72-11.9%28 144 zł97%-10 323 zł0.765
LikwidacjaWstrzymanieBez zmian50 243 zł62-13.5%21 081 zł99%-6014 zł0.808
LikwidacjaWstrzymanieKoncentracja58 732 zł56-14.4%8827 zł100%-408 zł0.823

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 353 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 7% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.