HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bolimów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3909 mieszkańcówdochody własne 6949 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.78% do 0.65%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.13% do 27.25%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka62 564 zł133-1.3%17 795 zł66%-56 537 zł0.262
●RozwójProgramPodwyżka66 568 zł121-3.3%13 495 zł69%-52 237 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka60 517 zł124-3.7%24 433 zł66%-55 448 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka70 331 zł109-5.2%9442 zł71%-48 184 zł0.367
RozwójProgramBez zmian54 582 zł121-1.3%41 856 zł65%-55 196 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka64 503 zł112-5.7%20 247 zł69%-51 168 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian50 588 zł133+0.7%46 051 zł63%-59 484 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian58 335 zł109-3.3%37 907 zł67%-51 155 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka58 180 zł116-5.2%30 394 zł66%-56 103 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian48 900 zł124-1.8%53 268 zł63%-58 288 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian52 876 zł112-3.7%49 094 zł65%-54 021 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka74 246 zł96-7.3%5173 zł74%-43 915 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian62 238 zł96-5.4%33 769 zł70%-46 902 zł0.488
RozwójProgramObniżka45 719 zł121+0.2%63 866 zł62%-57 381 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka68 248 zł100-7.5%16 307 zł71%-47 135 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka49 465 zł109-1.8%59 925 zł64%-53 349 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka62 174 zł104-7.1%26 201 zł68%-51 814 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian56 611 zł100-5.7%45 164 zł67%-50 000 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian46 781 zł116-3.3%58 728 zł62%-58 872 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka41 732 zł133+2.2%68 052 zł60%-61 660 zł0.528
OgraniczenieProgramObniżka53 359 zł96-3.9%55 807 zł66%-49 106 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian50 764 zł104-5.2%54 546 zł64%-54 595 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka44 279 zł112-2.3%70 478 zł62%-56 127 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka40 310 zł124-0.3%74 644 zł60%-60 385 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka48 007 zł100-4.2%66 556 zł64%-52 114 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka65 926 zł92-8.9%22 252 zł71%-47 771 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian66 058 zł83-7.5%29 951 zł73%-42 747 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka72 142 zł87-9.6%12 178 zł74%-42 889 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 493 zł87-7.7%41 051 zł70%-45 769 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian54 507 zł92-7.1%50 608 zł66%-50 565 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka38 353 zł116-1.8%79 731 zł59%-60 916 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka57 170 zł83-6.1%52 158 zł69%-44 962 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka78 078 zł83-9.4%1057 zł76%-39 745 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka42 329 zł104-3.7%75 557 zł61%-56 649 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka51 880 zł87-6.3%62 622 zł66%-47 895 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka46 064 zł92-5.7%71 627 zł63%-52 628 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka69 830 zł79-10.9%18 112 zł73%-43 514 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian58 398 zł79-9.1%46 482 zł69%-46 324 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian64 293 zł74-9.8%37 412 zł73%-41 637 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka49 946 zł79-7.7%67 624 zł66%-48 397 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka55 671 zł74-8.5%58 991 zł69%-43 773 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka75 954 zł74-11.6%8303 zł76%-38 742 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian62 207 zł66-11.2%42 779 zł72%-42 180 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka53 746 zł66-9.8%63 985 zł68%-44 265 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka73 651 zł66-13.0%14 171 zł76%-39 356 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 310 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.13 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.