HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Biała Rawska

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 621 mieszkańcówdochody własne 7704 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.53% do -0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.57% do 28.89%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka92 727 zł133-4.1%18 362 zł75%-50 730 zł0.239
●RozwójProgramPodwyżka96 942 zł121-6.0%13 841 zł78%-46 209 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka89 617 zł124-6.4%27 605 zł75%-50 009 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka100 910 zł109-7.8%9572 zł79%-41 940 zł0.363
RozwójProgramBez zmian81 696 zł121-4.1%49 084 zł73%-50 432 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian77 493 zł133-2.1%53 515 zł71%-54 940 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka93 811 zł112-8.3%23 183 zł78%-45 510 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian85 653 zł109-6.0%44 902 zł76%-46 177 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka86 556 zł116-7.8%34 944 zł74%-50 983 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian74 836 zł124-4.5%62 705 zł70%-54 072 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 018 zł112-6.4%58 296 zł73%-49 587 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka105 073 zł96-9.9%5044 zł80%-37 412 zł0.483
RozwójProgramObniżka70 419 zł121-2.6%75 882 zł70%-53 548 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka90 758 zł104-9.7%30 513 zł77%-46 474 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka97 760 zł100-10.1%19 011 zł79%-41 264 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian89 802 zł96-8.0%40 484 zł78%-41 666 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka74 368 zł109-4.5%71 710 zł72%-49 302 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian72 048 zł116-6.0%69 440 zł70%-54 951 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka66 224 zł133-0.6%80 304 zł68%-58 045 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian82 956 zł100-8.3%54 137 zł76%-45 353 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka78 506 zł96-6.6%67 329 zł75%-44 803 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian76 239 zł104-7.8%65 021 zł72%-50 456 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka68 077 zł112-5.0%84 338 zł70%-52 595 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka63 903 zł124-3.1%88 738 zł67%-57 070 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka94 716 zł92-11.5%26 332 zł79%-42 218 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka72 007 zł100-6.9%80 188 zł72%-48 371 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian93 858 zł83-10.1%36 442 zł79%-37 263 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka101 900 zł87-12.1%14 603 zł80%-36 762 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 082 zł87-10.3%49 747 zł78%-40 868 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian80 185 zł92-9.7%60 853 zł75%-46 212 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka61 317 zł116-4.5%95 022 zł66%-57 878 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka109 142 zł83-11.9%696 zł82%-32 994 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka82 552 zł83-8.8%63 474 zł77%-40 412 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka65 500 zł104-6.4%90 613 zł69%-53 393 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka76 122 zł87-9.0%76 011 zł75%-43 898 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka69 438 zł92-8.3%86 454 zł71%-49 159 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka98 866 zł79-13.4%21 912 zł80%-37 703 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian84 321 zł79-11.7%56 448 zł77%-41 714 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian91 115 zł74-12.4%45 903 zł79%-36 491 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka105 947 zł74-14.1%10 478 zł82%-32 368 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka73 564 zł79-10.3%82 190 zł74%-44 674 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka80 146 zł74-11.0%72 176 zł77%-39 532 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian88 364 zł66-13.7%52 523 zł79%-37 325 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka102 923 zł66-15.4%17 703 zł82%-33 297 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka77 597 zł66-12.4%78 346 zł77%-40 296 zł0.830

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 328 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.06 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.