HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Domaniewice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4533 mieszkańcówdochody własne 8604 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.38% do 0.75%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.28% do 27.06%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka100 973 zł133+1.2%19 073 zł79%-46 047 zł0.234
●RozwójProgramPodwyżka105 391 zł121-0.8%14 300 zł81%-41 274 zł0.273
Szeroki programBez zmianPodwyżka97 457 zł124-1.3%28 568 zł79%-45 681 zł0.333
●Bez zmianProgramPodwyżka109 558 zł109-2.8%9784 zł82%-36 758 zł0.362
RozwójProgramBez zmian88 731 zł121+1.2%50 078 zł79%-46 771 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian84 326 zł133+3.2%54 731 zł76%-51 529 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka101 852 zł112-3.3%23 915 zł81%-40 933 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian92 887 zł109-0.8%45 680 zł79%-42 270 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka94 069 zł116-2.8%35 995 zł79%-46 978 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian81 305 zł124+0.7%63 911 zł76%-50 977 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian85 688 zł112-1.3%59 283 zł79%-46 243 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka113 957 zł96-4.9%4962 zł85%-31 936 zł0.483
RozwójProgramObniżka76 412 zł121+2.7%77 062 zł75%-50 825 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka98 473 zł104-4.7%31 343 zł80%-42 219 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka105 997 zł100-5.2%19 529 zł82%-36 442 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian97 270 zł96-3.0%41 005 zł82%-37 465 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka80 558 zł109+0.7%72 674 zł77%-46 335 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian78 217 zł116-0.8%70 734 zł75%-52 155 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka72 015 zł133+4.8%81 706 zł73%-55 573 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian89 822 zł100-3.3%54 909 zł79%-41 767 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka84 931 zł96-1.5%68 011 zł79%-41 544 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian82 609 zł104-2.8%66 096 zł77%-47 410 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka73 737 zł112+0.2%85 500 zł75%-50 160 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka69 363 zł124+2.2%90 118 zł72%-54 883 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka102 628 zł92-6.6%26 946 zł82%-37 718 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka77 861 zł100-1.8%81 136 zł77%-45 695 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian101 552 zł83-5.2%36 700 zł83%-32 781 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka110 370 zł87-7.3%14 865 zł84%-31 648 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian94 180 zł87-5.4%50 262 zł82%-36 991 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian86 751 zł92-4.7%61 713 zł79%-42 923 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka66 496 zł116+0.7%96 484 zł71%-55 972 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka118 253 zł83-7.1%338 zł87%-27 234 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka89 203 zł83-3.7%63 909 zł81%-36 872 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka70 879 zł104-1.3%91 855 zł74%-51 239 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka82 208 zł87-3.9%76 660 zł79%-40 932 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka75 013 zł92-3.3%87 482 zł76%-46 763 zł0.669
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka107 012 zł79-8.6%22 270 zł84%-32 910 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian91 121 zł79-6.8%57 053 zł81%-38 134 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian98 437 zł74-7.5%46 174 zł83%-32 335 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka114 642 zł74-9.4%10 506 zł86%-26 974 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka79 371 zł79-5.4%82 916 zł79%-41 987 zł0.740
Głębokie cięcieBez zmianObniżka86 455 zł74-6.1%72 614 zł81%-36 289 zł0.741
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian95 388 zł66-8.9%52 878 zł82%-33 464 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka111 294 zł66-10.7%17 824 zł86%-28 223 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka83 628 zł66-7.5%78 860 zł80%-37 331 zł0.832

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 346 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.00 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.