HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bielawy

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4953 mieszkańcówdochody własne 9602 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.79% do -0.94%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.26% do 34.76%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka167 090 zł133-8.9%20 887 zł76%-69 570 zł0.208
●RozwójProgramPodwyżka171 836 zł121-10.7%15 766 zł78%-64 509 zł0.261
Szeroki programBez zmianPodwyżka161 388 zł124-11.1%39 027 zł75%-68 774 zł0.317
●Bez zmianProgramPodwyżka176 325 zł109-12.5%10 911 zł79%-59 712 zł0.358
RozwójProgramBez zmian148 626 zł121-8.9%77 385 zł73%-68 988 zł0.359
●Szeroki programProgramBez zmian143 894 zł133-7.0%82 409 zł72%-74 038 zł0.362
RozwójBez zmianPodwyżka166 109 zł112-12.9%34 015 zł77%-63 741 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka156 546 zł116-12.5%51 867 zł74%-69 958 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian153 100 zł109-10.7%72 624 zł75%-64 208 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian138 867 zł124-9.3%99 773 zł72%-73 172 zł0.435
RozwójBez zmianBez zmian143 574 zł112-11.1%94 777 zł72%-68 097 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka161 278 zł104-14.2%46 843 zł76%-64 913 zł0.480
RozwójProgramObniżka131 436 zł121-7.5%123 804 zł71%-72 424 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka181 115 zł96-14.4%5704 zł79%-54 551 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka170 574 zł100-14.7%29 265 zł79%-58 972 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian157 872 zł96-12.7%67 508 zł78%-59 067 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka135 901 zł109-9.3%119 055 zł72%-67 598 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka126 715 zł133-5.6%128 816 zł69%-77 514 zł0.504
Szeroki programWstrzymanieBez zmian134 432 zł116-10.7%111 599 zł71%-74 342 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian148 024 zł100-12.9%90 043 zł75%-63 309 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian139 150 zł104-12.5%106 591 zł72%-69 254 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka140 659 zł96-11.3%114 189 zł75%-62 401 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka122 190 zł124-8.0%144 906 zł69%-76 525 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka126 886 zł112-9.8%139 922 zł71%-71 462 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka165 754 zł92-16.0%42 081 zł78%-60 131 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka131 326 zł100-11.6%135 200 zł72%-66 664 zł0.597
Głębokie cięcieProgramBez zmian162 525 zł83-14.7%62 989 zł79%-54 059 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka175 335 zł87-16.6%24 159 zł79%-53 842 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka118 058 zł116-9.3%155 974 zł68%-77 613 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian143 611 zł92-14.2%101 845 zł75%-64 431 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian152 767 zł87-14.9%85 104 zł78%-58 200 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka185 786 zł83-16.4%677 zł81%-49 524 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka122 764 zł104-11.1%150 978 zł71%-72 538 zł0.634
Głębokie cięcieProgramObniżka145 299 zł83-13.4%109 795 zł77%-57 406 zł0.637
OgraniczenieBez zmianObniżka136 056 zł87-13.5%130 620 zł75%-61 499 zł0.665
Bez zmianWstrzymanieObniżka127 215 zł92-12.9%146 245 zł71%-67 727 zł0.681
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka170 529 zł79-17.8%36 960 zł79%-54 986 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian148 368 zł79-16.1%96 807 zł77%-59 240 zł0.710
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian157 393 zł74-16.8%80 724 zł79%-53 224 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka179 978 zł74-18.5%19 448 zł81%-48 846 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka131 958 zł79-14.9%141 564 zł73%-62 546 zł0.755
Głębokie cięcieBez zmianObniżka140 669 zł74-15.5%126 252 zł76%-56 469 zł0.756
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian153 006 zł66-18.1%92 415 zł78%-54 249 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka175 186 zł66-19.7%32 154 zł80%-49 976 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka136 584 zł66-16.8%137 184 zł76%-57 501 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 374 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.85 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 73% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.