Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat łowicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy73 368 mieszkańcówdochody własne 8175 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.97% do 0.16%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.65% do 20.69%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	74 634 zł	132	-4.1%	25 340 zł	93%	-18 874 zł	0.285
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	71 528 zł	137	-4.1%	27 878 zł	90%	-21 401 zł	0.310
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	77 611 zł	119	-6.0%	21 344 zł	96%	-14 875 zł	0.319
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	68 490 zł	150	-2.2%	31 937 zł	86%	-25 470 zł	0.327
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	74 465 zł	123	-6.2%	23 969 zł	93%	-17 461 zł	0.339
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	81 068 zł	110	-7.0%	18 347 zł	97%	-11 881 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	80 489 zł	105	-8.1%	17 501 zł	98%	-11 002 zł	0.391
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	79 567 zł	108	-8.6%	18 364 zł	97%	-11 867 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	60 723 zł	127	-4.9%	45 546 zł	86%	-25 731 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	63 825 zł	114	-6.8%	43 015 zł	88%	-21 669 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	57 758 zł	132	-4.9%	49 480 zł	84%	-28 176 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	67 135 zł	105	-7.7%	38 630 zł	92%	-18 763 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	54 595 zł	145	-3.0%	52 080 zł	82%	-32 309 zł	0.491
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	60 820 zł	118	-7.0%	46 995 zł	86%	-24 173 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	66 828 zł	100	-8.8%	40 675 zł	92%	-17 732 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	65 903 zł	103	-9.3%	41 559 zł	92%	-18 599 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	53 210 zł	123	-5.4%	58 322 zł	83%	-29 638 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	56 387 zł	110	-7.3%	55 776 zł	85%	-25 531 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	59 627 zł	101	-8.2%	51 520 zł	87%	-22 664 zł	0.563
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 316 zł	128	-5.4%	62 149 zł	81%	-32 043 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 452 zł	114	-7.4%	59 644 zł	84%	-27 996 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 078 zł	141	-3.5%	64 797 zł	79%	-36 220 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.90 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 22% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.