Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat łęczycki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy46 137 mieszkańcówdochody własne 8215 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.43% do 0.19%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.4% do 19.68%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	75 590 zł	132	-6.2%	25 413 zł	98%	-10 470 zł	0.284
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	72 455 zł	137	-6.2%	28 071 zł	98%	-13 106 zł	0.310
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	78 571 zł	119	-8.0%	21 479 zł	99%	-6524 zł	0.319
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	69 412 zł	150	-4.3%	32 068 zł	95%	-17 123 zł	0.326
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	75 395 zł	123	-8.2%	24 209 zł	99%	-9223 zł	0.339
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	82 064 zł	110	-9.0%	18 351 zł	100%	-3408 zł	0.343
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	81 452 zł	105	-10.1%	17 685 zł	100%	-2708 zł	0.391
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	80 533 zł	108	-10.5%	18 541 zł	100%	-3566 zł	0.398
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	61 480 zł	127	-6.9%	44 770 zł	92%	-18 286 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	64 588 zł	114	-8.8%	42 085 zł	96%	-14 268 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	58 489 zł	132	-6.9%	48 605 zł	91%	-20 831 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	67 932 zł	105	-9.7%	37 787 zł	98%	-11 249 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	55 319 zł	145	-5.0%	51 360 zł	86%	-24 920 zł	0.491
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	61 555 zł	118	-9.0%	45 970 zł	93%	-16 876 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	67 595 zł	100	-10.8%	39 517 zł	98%	-10 380 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	66 674 zł	103	-11.2%	40 383 zł	98%	-11 241 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	53 856 zł	123	-7.4%	56 822 zł	87%	-22 706 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	57 040 zł	110	-9.2%	54 023 zł	92%	-18 639 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	60 313 zł	101	-10.1%	49 844 zł	94%	-15 663 zł	0.563
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 937 zł	128	-7.4%	60 548 zł	86%	-25 207 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	54 079 zł	114	-9.4%	57 801 zł	89%	-21 203 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 691 zł	141	-5.5%	63 417 zł	84%	-29 345 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 290 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.