HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bedlno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4989 mieszkańcówdochody własne 9190 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.95% do -0.56%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.77% do 33.93%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka185 716 zł133-7.9%19 837 zł86%-38 326 zł0.201
●RozwójProgramPodwyżka190 346 zł121-9.7%14 827 zł88%-33 324 zł0.258
Szeroki programBez zmianPodwyżka179 577 zł124-10.2%36 676 zł86%-38 440 zł0.313
RozwójProgramBez zmian165 950 zł121-7.9%71 649 zł84%-40 309 zł0.356
●Szeroki programProgramBez zmian161 333 zł133-6.0%76 541 zł82%-45 295 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka194 722 zł109-11.5%10 079 zł91%-28 584 zł0.357
RozwójBez zmianPodwyżka184 184 zł112-12.0%31 795 zł88%-33 465 zł0.386
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka174 536 zł116-11.5%48 403 zł85%-40 141 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian170 312 zł109-9.7%67 017 zł86%-35 586 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian155 902 zł124-8.4%92 261 zł82%-45 175 zł0.432
RozwójBez zmianBez zmian160 495 zł112-10.2%87 395 zł83%-40 216 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka179 153 zł104-13.3%43 511 zł86%-35 153 zł0.478
RozwójProgramObniżka147 882 zł121-6.5%114 119 zł82%-45 461 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka199 375 zł96-13.5%4973 zł93%-23 488 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka188 536 zł100-13.8%27 174 zł90%-28 751 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian174 947 zł96-11.7%62 055 zł88%-30 510 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka152 234 zł109-8.4%109 498 zł83%-40 750 zł0.498
●Szeroki programProgramObniżka143 276 zł133-4.6%119 000 zł80%-50 435 zł0.501
Szeroki programWstrzymanieBez zmian151 286 zł116-9.7%103 056 zł82%-46 727 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian164 833 zł100-12.0%82 790 zł85%-35 519 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian155 889 zł104-11.5%98 179 zł83%-41 756 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka156 857 zł96-10.4%104 674 zł85%-35 689 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka138 371 zł124-7.0%133 549 zł80%-50 142 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka142 954 zł112-8.8%128 695 zł82%-45 195 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka183 516 zł92-15.1%38 878 zł89%-30 427 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka147 282 zł100-10.6%124 101 zł83%-40 510 zł0.600
Głębokie cięcieProgramBez zmian179 471 zł83-13.8%57 601 zł91%-25 566 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka193 162 zł87-15.7%22 223 zł93%-23 685 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka134 072 zł116-8.4%143 649 zł79%-51 584 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian160 238 zł92-13.3%93 562 zł85%-37 046 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka203 914 zł83-15.5%0 zł96%-18 524 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian169 442 zł87-13.9%77 928 zł88%-30 473 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka138 664 zł104-10.2%138 783 zł81%-46 625 zł0.636
Głębokie cięcieProgramObniżka161 368 zł83-12.4%100 393 zł87%-30 759 zł0.640
OgraniczenieBez zmianObniżka151 878 zł87-12.6%119 535 zł85%-35 480 zł0.669
Bez zmianWstrzymanieObniżka143 003 zł92-12.0%134 177 zł82%-41 928 zł0.684
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka188 155 zł79-16.9%33 913 zł92%-25 345 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian164 860 zł79-15.2%88 616 zł87%-31 985 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian173 939 zł74-15.9%73 659 zł91%-25 559 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka197 675 zł74-17.6%17 630 zł96%-18 750 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka147 612 zł79-13.9%129 513 zł84%-36 883 zł0.759
Głębokie cięcieBez zmianObniżka156 363 zł74-14.6%115 277 zł86%-30 580 zł0.760
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian169 369 zł66-17.2%84 322 zł90%-27 056 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka192 681 zł66-18.9%29 225 zł95%-20 396 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka152 109 zł66-15.9%125 244 zł86%-31 968 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 364 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.