HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wieluński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy72 013 mieszkańcówdochody własne 8225 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.85% do 0.29%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.67% do 17.48%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne69 489 zł132-2.9%25 050 zł100%-657 zł0.289
●RozwójDoinwestowanieAktywne66 423 zł137-2.9%27 758 zł100%-3349 zł0.314
●RozwójBez zmianAktywne72 513 zł119-4.8%21 217 zł100%3184 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne63 337 zł150-1.0%31 654 zł99%-7261 zł0.332
Bez zmianDoinwestowanieAktywne69 408 zł123-5.0%24 000 zł100%434 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne75 931 zł110-5.8%18 047 zł100%6345 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne75 439 zł105-6.9%17 524 zł100%6900 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne74 517 zł108-7.4%18 386 zł100%6037 zł0.400
Szeroki programBez zmianBez zmian56 010 zł127-3.7%42 286 zł99%-9192 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian59 156 zł114-5.6%39 383 zł99%-5272 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian53 083 zł132-3.7%45 856 zł97%-11 787 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian62 431 zł105-6.6%35 361 zł100%-2214 zł0.478
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian56 189 zł118-5.8%43 002 zł99%-7925 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian49 876 zł145-1.7%48 828 zł92%-15 777 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian62 203 zł100-7.7%36 595 zł100%-1478 zł0.517
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian61 279 zł103-8.1%37 467 zł100%-2344 zł0.526
Szeroki programBez zmianRezygnacja48 724 zł123-4.2%52 849 zł94%-13 975 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja51 944 zł110-6.1%49 845 zł98%-10 003 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja55 150 zł101-7.0%45 918 zł99%-6991 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja45 867 zł128-4.2%56 323 zł92%-16 522 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja49 046 zł114-6.3%53 368 zł95%-12 609 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja42 586 zł141-2.2%59 396 zł88%-20 565 zł0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 290 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.