HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzeźnio

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6153 mieszkańcówdochody własne 10 112 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.13% do 1.42%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.52% do 27.35%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka131 116 zł133+0.9%21 011 zł83%-46 611 zł0.221
●RozwójProgramPodwyżka135 928 zł121-1.1%15 727 zł85%-41 337 zł0.267
Szeroki programBez zmianPodwyżka126 376 zł124-1.6%32 947 zł83%-46 723 zł0.325
●Bez zmianProgramPodwyżka140 481 zł109-3.1%10 711 zł87%-36 332 zł0.360
RozwójProgramBez zmian115 362 zł121+0.9%58 591 zł82%-48 552 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian110 564 zł133+2.9%63 672 zł79%-53 808 zł0.372
RozwójBez zmianPodwyżka131 162 zł112-3.6%27 744 zł84%-41 479 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian119 901 zł109-1.1%53 776 zł83%-43 565 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka122 085 zł116-3.1%41 826 zł82%-48 551 zł0.410
Szeroki programBez zmianBez zmian106 435 zł124+0.4%74 956 zł79%-53 677 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian111 207 zł112-1.6%69 905 zł81%-48 451 zł0.464
RozwójProgramObniżka100 152 zł121+2.4%90 847 zł79%-53 873 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka145 343 zł96-5.2%5282 zł90%-30 918 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka126 882 zł104-5.0%36 609 zł83%-43 293 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka135 690 zł100-5.5%22 828 zł86%-36 503 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian124 746 zł96-3.3%48 599 zł85%-38 173 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka104 681 zł109+0.4%86 042 zł80%-48 899 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka95 364 zł133+4.5%95 916 zł77%-59 116 zł0.509
Szeroki programWstrzymanieBez zmian102 512 zł116-1.1%83 213 zł79%-55 349 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian115 720 zł100-3.6%65 118 zł83%-43 493 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka109 512 zł96-1.8%80 881 zł82%-43 524 zł0.547
RozwójWstrzymanieBez zmian107 294 zł104-3.1%78 150 zł80%-50 110 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka91 688 zł124+1.9%106 284 zł77%-58 806 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka96 450 zł112-0.1%101 244 zł78%-53 593 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka131 420 zł92-6.9%31 795 zł86%-38 304 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka100 953 zł100-2.1%96 469 zł80%-48 648 zł0.591
Głębokie cięcieProgramBez zmian129 470 zł83-5.5%43 836 zł87%-32 925 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka140 522 zł87-7.6%17 666 zł89%-31 122 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian120 534 zł87-5.7%59 975 zł84%-38 134 zł0.613
Bez zmianWstrzymanieBez zmian111 818 zł92-5.0%73 352 zł82%-45 138 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka88 039 zł116+0.4%113 995 zł77%-60 363 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka150 085 zł83-7.4%0 zł94%-25 649 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka114 224 zł83-4.0%76 338 zł84%-38 292 zł0.631
RozwójWstrzymanieObniżka92 811 zł104-1.6%108 944 zł78%-55 137 zł0.631
OgraniczenieBez zmianObniżka105 754 zł87-4.2%91 511 zł82%-43 306 zł0.658
Bez zmianWstrzymanieObniżka97 324 zł92-3.6%104 157 zł79%-50 179 zł0.675
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka136 266 zł79-8.9%26 618 zł88%-32 905 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian116 646 zł79-7.1%68 194 zł84%-39 763 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian125 229 zł74-7.8%55 463 zł87%-32 919 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka145 234 zł74-9.7%12 860 zł94%-25 885 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka102 138 zł79-5.7%99 107 zł81%-44 821 zł0.747
Głębokie cięcieBez zmianObniżka110 436 zł74-6.4%87 047 zł84%-38 106 zł0.748
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian121 354 zł66-9.2%63 593 zł86%-34 532 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka140 991 zł66-11.0%21 722 zł91%-27 652 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka106 833 zł66-7.8%94 631 zł83%-39 605 zł0.840

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 379 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.