HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brąszewice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4307 mieszkańcówdochody własne 10 264 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.49% do 0.41%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.25% do 23.86%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka113 013 zł133-1.1%21 032 zł87%-32 233 zł0.229
●RozwójProgramPodwyżka117 874 zł121-3.0%15 741 zł91%-26 951 zł0.271
Szeroki programBez zmianPodwyżka108 730 zł124-3.5%30 554 zł86%-32 749 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka122 475 zł109-4.9%10 719 zł95%-21 939 zł0.362
RozwójProgramBez zmian98 615 zł121-1.1%51 411 zł85%-35 416 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian93 768 zł133+0.9%56 557 zł83%-40 681 zł0.378
RozwójBez zmianPodwyżka113 565 zł112-5.4%25 342 zł90%-27 497 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian103 202 zł109-3.0%46 532 zł87%-30 421 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka104 683 zł116-4.9%38 002 zł86%-34 808 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian90 063 zł124-1.5%65 495 zł82%-40 917 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian94 883 zł112-3.5%60 379 zł85%-35 683 zł0.464
RozwójProgramObniżka84 380 zł121+0.4%78 156 zł81%-41 659 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka127 395 zł96-7.0%5287 zł97%-16 517 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka109 528 zł104-6.8%32 835 zł88%-29 543 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka118 139 zł100-7.3%20 446 zł94%-22 514 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian108 104 zł96-5.1%41 278 zł91%-25 021 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka88 956 zł109-1.5%73 289 zł83%-36 677 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka79 544 zł133+2.5%83 289 zł79%-46 911 zł0.512
Szeroki programWstrzymanieBez zmian86 365 zł116-3.0%72 409 zł81%-42 799 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian99 443 zł100-5.4%55 530 zł86%-30 717 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka93 844 zł96-3.7%68 050 zł86%-31 294 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian91 195 zł104-4.9%67 281 zł83%-37 552 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka81 076 zł112-2.0%86 351 zł81%-41 720 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka76 266 zł124-0.1%91 455 zł79%-46 941 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka114 114 zł92-8.7%27 957 zł93%-24 546 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka85 625 zł100-4.0%81 513 zł83%-36 766 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian112 883 zł83-7.3%36 422 zł95%-19 766 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka123 029 zł87-9.3%15 205 zł96%-17 126 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian104 315 zł87-7.5%50 310 zł90%-25 351 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian95 766 zł92-6.8%62 420 zł86%-32 573 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka72 827 zł116-1.5%97 907 zł78%-48 693 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka132 192 zł83-9.2%0 zł98%-11 241 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka98 611 zł83-5.9%63 401 zł89%-26 054 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka77 646 zł104-3.5%92 791 zł80%-43 459 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka90 483 zł87-6.1%76 393 zł86%-31 418 zł0.653
Bez zmianWstrzymanieObniżka82 207 zł92-5.4%87 942 zł82%-38 493 zł0.671
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka119 017 zł79-10.7%22 701 zł96%-19 142 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian100 651 zł79-8.9%57 185 zł88%-27 191 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian109 064 zł74-9.6%45 694 zł94%-20 129 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka127 796 zł74-11.4%10 312 zł98%-11 883 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka87 078 zł79-7.5%82 722 zł85%-33 128 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka95 220 zł74-8.2%71 899 zł88%-26 211 zł0.743
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian105 414 zł66-11.0%52 450 zł93%-21 953 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka123 798 zł66-12.8%17 688 zł97%-13 882 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka91 828 zł66-9.6%78 194 zł87%-27 906 zł0.835

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 384 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 40% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.