HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Błaszki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy13 822 mieszkańcówdochody własne 7681 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.17% do -0.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-12.56% do 38.56%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka154 035 zł133-3.1%18 723 zł72%-65 726 zł0.209
●RozwójProgramPodwyżka158 237 zł121-5.0%14 228 zł72%-61 276 zł0.261
Szeroki programBez zmianPodwyżka149 256 zł124-5.5%36 233 zł71%-64 459 zł0.317
●Bez zmianProgramPodwyżka162 194 zł109-6.9%9985 zł74%-57 077 zł0.358
RozwójProgramBez zmian138 110 zł121-3.1%74 433 zł70%-63 947 zł0.360
●Szeroki programProgramBez zmian133 919 zł133-1.1%78 854 zł68%-68 428 zł0.364
RozwójBez zmianPodwyżka153 438 zł112-7.3%31 823 zł72%-60 031 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka145 221 zł116-6.9%48 669 zł70%-65 070 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian142 056 zł109-5.0%70 263 zł72%-59 760 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian129 717 zł124-3.5%96 087 zł68%-67 127 zł0.436
RozwójBez zmianBez zmian133 888 zł112-5.5%91 689 zł70%-62 668 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka149 411 zł104-8.7%44 249 zł72%-60 630 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka166 342 zł96-8.9%5508 zł76%-52 637 zł0.483
RozwójProgramObniżka123 193 zł121-1.6%120 196 zł68%-66 053 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka157 375 zł100-9.2%27 662 zł73%-55 854 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian146 190 zł96-7.1%65 867 zł72%-55 335 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka127 130 zł109-3.5%116 035 zł69%-61 832 zł0.498
Szeroki programWstrzymanieBez zmian126 029 zł116-5.0%107 544 zł68%-67 735 zł0.506
●Szeroki programProgramObniżka119 010 zł133+0.4%124 608 zł66%-70 526 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian137 814 zł100-7.3%87 540 zł72%-58 459 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian130 208 zł104-6.9%103 137 zł69%-63 266 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka131 254 zł96-5.7%111 998 zł71%-57 365 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka115 237 zł124-2.1%140 608 zł66%-69 147 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka119 400 zł112-4.0%136 219 zł68%-64 698 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka153 356 zł92-10.6%40 079 zł73%-56 443 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka123 318 zł100-5.9%132 204 zł69%-60 499 zł0.597
Głębokie cięcieProgramBez zmian150 231 zł83-9.2%62 020 zł75%-51 015 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka161 500 zł87-11.2%23 267 zł76%-51 440 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian134 142 zł92-8.7%98 979 zł71%-59 048 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka111 807 zł116-3.5%151 334 zł65%-69 704 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian141 925 zł87-9.4%83 410 zł72%-54 040 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka170 396 zł83-11.0%1173 zł78%-48 303 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka115 977 zł104-5.5%146 936 zł68%-65 245 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka135 286 zł83-7.8%108 161 zł72%-53 019 zł0.637
OgraniczenieBez zmianObniżka127 419 zł87-8.0%128 304 zł71%-56 057 zł0.665
Bez zmianWstrzymanieObniżka119 903 zł92-7.3%142 865 zł68%-61 036 zł0.680
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka157 492 zł79-12.5%35 672 zł76%-52 017 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian138 263 zł79-10.7%94 795 zł72%-54 582 zł0.709
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian145 945 zł74-11.5%79 584 zł75%-49 745 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka165 533 zł74-13.2%19 219 zł78%-47 130 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka124 015 zł79-9.4%138 955 zł70%-56 583 zł0.754
Głębokie cięcieBez zmianObniżka131 429 zł74-10.1%124 486 zł72%-51 721 zł0.755
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian142 293 zł66-12.8%90 960 zł74%-50 246 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka161 534 zł66-14.6%31 575 zł78%-47 696 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka128 034 zł66-11.5%135 129 zł72%-52 235 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 327 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.21 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 85% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.