HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dalików

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4035 mieszkańcówdochody własne 11 102 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.07% do 1.09%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-13.53% do 40.44%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka253 876 zł133+9.9%22 545 zł72%-89 480 zł0.188
●RozwójProgramPodwyżka258 873 zł121+7.7%17 131 zł73%-84 066 zł0.252
Szeroki programBez zmianPodwyżka245 657 zł124+7.2%52 322 zł72%-88 336 zł0.304
●Szeroki programProgramBez zmian222 862 zł133+12.1%119 580 zł70%-93 422 zł0.346
RozwójProgramBez zmian227 845 zł121+9.9%114 278 zł72%-88 025 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka263 607 zł109+5.6%11 990 zł76%-78 925 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka250 625 zł112+5.1%47 036 zł73%-82 955 zł0.382
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka239 251 zł116+5.6%72 387 zł72%-89 458 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian232 564 zł109+7.7%109 247 zł72%-82 901 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian215 524 zł124+9.3%148 167 zł70%-92 135 zł0.426
RozwójBez zmianBez zmian220 478 zł112+7.2%142 897 zł72%-86 771 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka244 230 zł104+3.5%67 089 zł73%-84 064 zł0.475
RozwójProgramObniżka204 838 zł121+11.5%187 578 zł69%-90 949 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka268 680 zł96+3.3%6435 zł77%-73 358 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka255 330 zł100+3.0%42 021 zł75%-77 846 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian237 619 zł96+5.4%103 908 zł73%-77 355 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka199 865 zł133+13.8%192 869 zł68%-96 334 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian209 645 zł116+7.7%166 684 zł69%-93 161 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka209 547 zł109+9.3%182 559 zł70%-85 837 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian225 168 zł100+5.1%137 898 zł72%-81 679 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian214 610 zł104+5.6%161 402 zł70%-87 784 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka193 183 zł124+11.0%219 501 zł68%-94 942 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka214 589 zł96+7.0%177 775 zł72%-80 308 zł0.560
RozwójBez zmianObniżka198 126 zł112+8.8%214 243 zł69%-89 590 zł0.565
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka248 946 zł92+1.5%62 061 zł74%-78 942 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka260 370 zł87+0.8%36 607 zł77%-72 317 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian242 547 zł83+3.0%99 248 zł76%-71 958 zł0.605
Bez zmianBez zmianObniżka202 806 zł100+6.7%209 607 zł70%-84 511 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka187 697 zł116+9.3%236 860 zł68%-95 897 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka273 625 zł83+1.0%1107 zł79%-67 941 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian219 311 zł92+3.5%156 391 zł72%-82 680 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian230 190 zł87+2.8%132 971 zł73%-76 171 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka192 651 zł104+7.2%231 590 zł68%-90 533 zł0.640
Głębokie cięcieProgramObniżka219 504 zł83+4.6%173 128 zł73%-74 925 zł0.647
OgraniczenieBez zmianObniżka207 815 zł87+4.4%204 874 zł72%-79 019 zł0.677
Bez zmianWstrzymanieObniżka197 342 zł92+5.1%226 907 zł70%-85 441 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka254 000 zł79-0.7%56 632 zł76%-73 396 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian224 347 zł79+1.3%151 421 zł73%-77 156 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian235 086 zł74+0.5%128 341 zł76%-70 810 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka265 283 zł74-1.5%31 716 zł78%-66 935 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka202 364 zł79+2.8%222 162 zł72%-79 933 zł0.767
Głębokie cięcieBez zmianObniżka212 698 zł74+2.0%200 255 zł73%-73 672 zł0.769
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka258 926 zł66-3.0%51 707 zł78%-67 999 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian229 256 zł66-1.0%146 779 zł75%-71 779 zł0.826
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka207 260 zł66+0.5%217 532 zł72%-74 572 zł0.861

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 395 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.17 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 84% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.