Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pajęczański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy48 086 mieszkańcówdochody własne 9663 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.95% do 0.21%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.15% do 18.45%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	71 612 zł	132	-3.8%	27 822 zł	90%	-24 838 zł	0.286
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	68 279 zł	137	-3.8%	30 610 zł	87%	-27 609 zł	0.311
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	74 847 zł	119	-5.7%	23 508 zł	92%	-20 516 zł	0.320
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	64 971 zł	150	-1.8%	34 998 zł	85%	-32 013 zł	0.328
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	71 466 zł	123	-5.9%	26 391 zł	91%	-23 357 zł	0.340
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	78 666 zł	110	-6.6%	20 106 zł	96%	-17 122 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	77 965 zł	105	-7.8%	19 366 zł	96%	-16 344 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	77 111 zł	108	-8.2%	20 150 zł	95%	-17 130 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	56 530 zł	127	-4.6%	48 948 zł	84%	-32 837 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	59 900 zł	114	-6.5%	46 070 zł	86%	-28 444 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	53 351 zł	132	-4.6%	53 091 zł	82%	-35 514 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	63 559 zł	105	-7.4%	41 323 zł	88%	-25 150 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	49 909 zł	145	-2.6%	56 051 zł	79%	-39 990 zł	0.491
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	56 672 zł	118	-6.6%	50 271 zł	84%	-31 191 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	63 152 zł	100	-8.5%	43 330 zł	89%	-24 199 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	62 295 zł	103	-9.0%	44 138 zł	87%	-24 988 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	48 323 zł	123	-5.0%	62 228 zł	80%	-37 439 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	51 776 zł	110	-6.9%	59 293 zł	83%	-32 994 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	55 359 zł	101	-7.9%	54 690 zł	84%	-29 745 zł	0.563
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 222 zł	128	-5.0%	66 252 zł	78%	-40 070 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	48 624 zł	114	-7.1%	63 368 zł	81%	-35 697 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 698 zł	141	-3.1%	69 336 zł	75%	-44 598 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 316 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 31% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.