HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pajęczański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy48 086 mieszkańcówdochody własne 9663 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.95% do 0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.15% do 18.45%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne71 612 zł132-3.8%27 822 zł90%-24 838 zł0.286
●RozwójDoinwestowanieAktywne68 279 zł137-3.8%30 610 zł87%-27 609 zł0.311
●RozwójBez zmianAktywne74 847 zł119-5.7%23 508 zł92%-20 516 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne64 971 zł150-1.8%34 998 zł85%-32 013 zł0.328
Bez zmianDoinwestowanieAktywne71 466 zł123-5.9%26 391 zł91%-23 357 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne78 666 zł110-6.6%20 106 zł96%-17 122 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne77 965 zł105-7.8%19 366 zł96%-16 344 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne77 111 zł108-8.2%20 150 zł95%-17 130 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne81 810 zł97-8.5%15 889 zł98%-12 905 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian56 530 zł127-4.6%48 948 zł84%-32 837 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian59 900 zł114-6.5%46 070 zł86%-28 444 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian53 351 zł132-4.6%53 091 zł82%-35 514 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian63 559 zł105-7.4%41 323 zł88%-25 150 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne83 511 zł90-10.1%13 240 zł99%-10 231 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne82 642 zł93-10.5%14 041 zł98%-11 033 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian49 909 zł145-2.6%56 051 zł79%-39 990 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian56 672 zł118-6.6%50 271 zł84%-31 191 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian63 152 zł100-8.5%43 330 zł89%-24 199 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne84 842 zł83-10.5%11 841 zł99%-8833 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian62 295 zł103-9.0%44 138 zł87%-24 988 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian66 838 zł92-9.2%38 581 zł92%-20 861 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja48 323 zł123-5.0%62 228 zł80%-37 439 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja51 776 zł110-6.9%59 293 zł83%-32 994 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja55 359 zł101-7.9%54 690 zł84%-29 745 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja45 222 zł128-5.0%66 252 zł78%-40 070 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja48 624 zł114-7.1%63 368 zł81%-35 697 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja41 698 zł141-3.1%69 336 zł75%-44 598 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 676 zł85-10.8%37 419 zł93%-18 110 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian67 804 zł88-11.2%38 243 zł92%-18 915 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne88 945 zł75-12.3%7242 zł99%-4245 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja55 109 zł96-9.0%56 534 zł85%-28 700 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja54 252 zł99-9.4%57 342 zł84%-29 487 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja58 720 zł88-9.7%51 904 zł87%-25 404 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian70 004 zł78-11.2%36 043 zł94%-16 715 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne90 262 zł68-12.8%5859 zł100%-2863 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja60 638 zł81-11.2%50 618 zł89%-22 604 zł0.654
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja59 767 zł84-11.7%51 441 zł88%-23 408 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian74 089 zł70-13.0%31 631 zł98%-12 148 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja61 967 zł74-11.7%49 241 zł91%-21 208 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian75 404 zł63-13.5%30 270 zł98%-10 769 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja66 057 zł66-13.5%44 824 zł94%-16 635 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne95 576 zł53-14.9%0 zł100%2984 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja67 372 zł59-13.9%43 463 zł96%-15 256 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian80 698 zł48-15.6%24 778 zł99%-4944 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja72 671 zł44-16.1%37 955 zł99%-9425 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 316 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 31% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.