HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Buczek

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5012 mieszkańcówdochody własne 9783 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.76% do 0.35%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.99% do 31.93%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka140 129 zł133+2.4%20 804 zł74%-68 621 zł0.218
●RozwójProgramPodwyżka144 841 zł121+0.3%15 718 zł76%-63 534 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka135 263 zł124-0.2%36 065 zł73%-67 843 zł0.323
●Bez zmianProgramPodwyżka149 296 zł109-1.7%10 896 zł78%-58 713 zł0.360
RozwójProgramBez zmian123 962 zł121+2.4%69 246 zł72%-68 166 zł0.363
●Szeroki programProgramBez zmian119 263 zł133+4.4%74 232 zł71%-73 236 zł0.370
RozwójBez zmianPodwyżka139 950 zł112-2.2%31 093 zł75%-62 786 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian128 404 zł109+0.3%64 524 zł74%-63 360 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka130 948 zł116-1.7%47 231 zł72%-69 039 zł0.408
Szeroki programBez zmianBez zmian115 010 zł124+1.8%89 018 zł70%-72 296 zł0.439
RozwójBez zmianBez zmian119 684 zł112-0.2%84 060 zł72%-67 254 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka135 645 zł104-3.6%42 248 zł75%-63 969 zł0.482
RozwójProgramObniżka108 509 zł121+3.9%109 689 zł69%-71 583 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka154 040 zł96-3.8%5718 zł79%-53 526 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka144 380 zł100-4.1%26 384 zł78%-57 992 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian133 130 zł96-1.9%59 459 zł76%-58 193 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka112 941 zł109+1.8%104 978 zł71%-66 789 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka103 820 zł133+6.0%114 664 zł68%-76 642 zł0.508
Szeroki programWstrzymanieBez zmian111 064 zł116+0.3%99 288 zł69%-73 386 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian124 100 zł100-2.2%79 366 zł73%-62 477 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian115 747 zł104-1.7%94 320 zł71%-68 332 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka117 655 zł96-0.4%100 064 zł72%-61 636 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka100 022 zł124+3.4%128 326 zł68%-75 582 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka104 685 zł112+1.3%123 380 zł69%-70 552 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka140 085 zł92-5.5%37 527 zł77%-59 164 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka109 092 zł100-0.7%118 697 zł71%-65 786 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian137 742 zł83-4.1%54 925 zł78%-53 159 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka149 094 zł87-6.2%21 333 zł79%-52 838 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian128 798 zł87-4.3%74 421 zł75%-57 342 zł0.613
Bez zmianWstrzymanieBez zmian120 174 zł92-3.6%89 614 zł72%-63 543 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka96 350 zł116+1.8%137 928 zł67%-76 593 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka158 667 zł83-6.0%745 zł80%-48 473 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka101 023 zł104-0.2%132 971 zł68%-71 552 zł0.632
Głębokie cięcieProgramObniżka122 255 zł83-2.6%95 705 zł75%-56 617 zł0.632
OgraniczenieBez zmianObniżka113 777 zł87-2.8%114 062 zł72%-60 667 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka105 440 zł92-2.2%128 277 zł70%-66 774 zł0.676
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka144 812 zł79-7.6%32 462 zł79%-53 994 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian124 884 zł79-5.7%84 576 zł75%-58 393 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian133 381 zł74-6.5%70 077 zł78%-52 340 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka153 693 zł74-8.3%16 663 zł80%-47 817 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka110 137 zł79-4.3%123 548 zł72%-61 640 zł0.749
Głębokie cięcieBez zmianObniżka118 348 zł74-5.1%109 729 zł75%-55 679 zł0.750
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian129 479 zł66-7.9%80 221 zł77%-53 377 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka149 424 zł66-9.7%27 703 zł79%-48 959 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka114 720 zł66-6.5%119 204 zł74%-56 638 zł0.842

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 371 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.43 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 79% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.