HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czerniewice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4790 mieszkańcówdochody własne 6733 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.82% do 0.27%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-22.84% do 43.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka150 585 zł133-3.4%18 153 zł62%-76 010 zł0.210
●RozwójProgramPodwyżka154 543 zł121-5.3%13 914 zł63%-71 770 zł0.261
Szeroki programBez zmianPodwyżka146 177 zł124-5.8%38 510 zł62%-74 307 zł0.317
●Bez zmianProgramPodwyżka158 260 zł109-7.2%9919 zł64%-67 776 zł0.358
RozwójProgramBez zmian135 709 zł121-3.4%83 454 zł61%-72 888 zł0.360
●Szeroki programProgramBez zmian131 762 zł133-1.4%87 598 zł60%-77 116 zł0.365
RozwójBez zmianPodwyżka150 117 zł112-7.6%34 374 zł63%-70 087 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka142 472 zł116-7.2%52 856 zł62%-74 576 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian139 418 zł109-5.3%79 554 zł62%-68 905 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian127 884 zł124-3.8%108 078 zł60%-75 364 zł0.436
RozwójBez zmianBez zmian131 815 zł112-5.8%103 954 zł61%-71 156 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka146 420 zł104-9.0%48 712 zł62%-70 347 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka162 122 zł96-9.2%5721 zł67%-63 578 zł0.483
RozwójProgramObniżka121 733 zł121-1.9%136 692 zł60%-73 718 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka153 818 zł100-9.5%30 482 zł64%-66 112 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian143 267 zł96-7.4%75 683 zł63%-64 722 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka125 434 zł109-3.8%133 058 zł61%-69 744 zł0.498
Szeroki programWstrzymanieBez zmian124 498 zł116-5.3%121 318 zł60%-75 595 zł0.505
●Szeroki programProgramObniżka117 793 zł133+0.1%140 829 zł60%-77 938 zł0.507
Bez zmianBez zmianBez zmian135 506 zł100-7.6%100 161 zł62%-67 192 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian128 436 zł104-7.2%117 186 zł61%-71 378 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka129 275 zł96-5.9%129 384 zł62%-65 572 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka114 311 zł124-2.4%159 910 zł60%-76 149 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka118 234 zł112-4.3%155 993 zł60%-71 949 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka150 128 zł92-10.8%44 812 zł63%-66 363 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka121 918 zł100-6.2%152 447 zł61%-67 995 zł0.597
Głębokie cięcieProgramBez zmian147 035 zł83-9.5%72 076 zł65%-60 634 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka157 659 zł87-11.5%26 410 zł67%-61 937 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian132 134 zł92-9.0%113 392 zł62%-67 406 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka111 162 zł116-3.8%172 322 zł59%-76 352 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian139 335 zł87-9.7%96 498 zł63%-63 031 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka165 902 zł83-11.3%1662 zł68%-59 476 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka115 092 zł104-5.8%168 398 zł60%-72 144 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka133 034 zł83-8.1%125 785 zł63%-61 495 zł0.637
OgraniczenieBez zmianObniżka125 738 zł87-8.3%148 792 zł62%-63 845 zł0.665
Bez zmianWstrzymanieObniżka118 783 zł92-7.6%164 845 zł61%-68 181 zł0.679
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka153 979 zł79-12.8%40 730 zł66%-62 176 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian135 972 zł79-11.0%109 720 zł63%-63 234 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian143 084 zł74-11.7%92 908 zł65%-58 965 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka161 420 zł74-13.5%22 710 zł68%-57 856 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka122 612 zł79-9.7%161 182 zł62%-64 020 zł0.753
Głębokie cięcieBez zmianObniżka129 478 zł74-10.4%145 211 zł63%-59 789 zł0.756
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian139 730 zł66-13.1%106 122 zł65%-59 157 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka157 748 zł66-14.8%37 035 zł68%-58 085 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka126 361 zł66-11.7%157 592 zł63%-59 953 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 306 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -0.96 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.