HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Będków

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3123 mieszkańcówdochody własne 8649 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.91% do 0.55%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.88% do 28.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka111 017 zł133-2.4%19 229 zł80%-46 433 zł0.229
●RozwójProgramPodwyżka115 469 zł121-4.4%14 406 zł82%-41 610 zł0.270
Szeroki programBez zmianPodwyżka107 168 zł124-4.8%29 645 zł80%-46 130 zł0.330
●Bez zmianProgramPodwyżka119 670 zł109-6.3%9842 zł83%-37 046 zł0.361
RozwójProgramBez zmian97 850 zł121-2.4%52 785 zł79%-47 265 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian93 410 zł133-0.5%57 475 zł77%-52 073 zł0.379
RozwójBez zmianPodwyżka111 598 zł112-6.7%24 927 zł82%-41 333 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian102 039 zł109-4.4%48 352 zł80%-42 716 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka103 564 zł116-6.3%37 587 zł79%-47 498 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian90 084 zł124-2.9%67 475 zł77%-51 577 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian94 501 zł112-4.8%62 810 zł79%-46 795 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka124 112 zł96-8.3%4957 zł85%-32 161 zł0.483
RozwójProgramObniżka84 818 zł121-0.9%81 695 zł76%-51 436 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka108 003 zł104-8.1%32 898 zł81%-42 688 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka115 777 zł100-8.6%20 504 zł83%-36 793 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian106 464 zł96-6.5%43 632 zł82%-37 850 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka88 997 zł109-2.9%77 271 zł78%-46 897 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian86 795 zł116-4.4%74 802 zł76%-52 821 zł0.512
●Szeroki programProgramObniżka80 387 zł133+1.1%86 374 zł74%-56 232 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian98 668 zł100-6.7%58 401 zł80%-42 270 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka93 412 zł96-5.0%72 564 zł79%-42 046 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian91 222 zł104-6.3%70 127 zł78%-48 027 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka81 857 zł112-3.4%90 901 zł76%-50 824 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka77 449 zł124-1.4%95 556 zł74%-55 595 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka112 192 zł92-10.0%28 466 zł82%-38 137 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka86 015 zł100-5.3%86 503 zł78%-46 310 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian110 786 zł83-8.6%39 298 zł84%-33 108 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka120 193 zł87-10.6%15 796 zł85%-31 937 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian103 068 zł87-8.8%53 710 zł82%-37 434 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian95 398 zł92-8.1%65 708 zł79%-43 491 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka74 394 zł116-2.9%102 395 zł72%-56 747 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka128 448 zł83-10.4%280 zł88%-27 401 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka97 723 zł83-7.2%68 443 zł82%-37 317 zł0.628
RozwójWstrzymanieObniżka78 811 zł104-4.8%97 731 zł75%-51 965 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka90 403 zł87-7.4%82 006 zł79%-41 488 zł0.654
Bez zmianWstrzymanieObniżka82 978 zł92-6.7%93 322 zł77%-47 440 zł0.671
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka116 619 zł79-12.0%23 744 zł85%-33 267 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian99 809 zł79-10.2%61 004 zł82%-38 640 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian107 365 zł74-10.9%49 596 zł84%-32 719 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka124 505 zł74-12.7%11 399 zł87%-27 204 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka87 378 zł79-8.8%88 737 zł79%-42 603 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka94 690 zł74-9.5%77 920 zł82%-36 787 zł0.744
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian104 118 zł66-12.2%56 804 zł83%-33 912 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka120 942 zł66-14.0%19 261 zł86%-28 520 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka91 675 zł66-10.9%84 640 zł81%-37 889 zł0.835

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 349 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.