Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat radomszczański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy105 623 mieszkańcówdochody własne 8685 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.88% do -0.02%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.59% do 20.47%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	87 022 zł	132	-4.6%	25 931 zł	99%	-7304 zł	0.276
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	83 717 zł	137	-4.6%	28 667 zł	98%	-10 034 zł	0.301
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	89 971 zł	119	-6.5%	21 945 zł	99%	-3318 zł	0.314
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	80 703 zł	150	-2.6%	32 721 zł	96%	-14 095 zł	0.315
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	86 625 zł	123	-6.6%	24 779 zł	99%	-6109 zł	0.333
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	93 674 zł	110	-7.4%	18 696 zł	100%	-69 zł	0.340
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	92 816 zł	105	-8.5%	18 124 zł	100%	535 zł	0.389
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	91 917 zł	108	-9.0%	18 961 zł	100%	-302 zł	0.396
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	71 484 zł	127	-5.3%	47 464 zł	95%	-15 780 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	74 572 zł	114	-7.2%	44 903 zł	98%	-11 717 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	68 336 zł	132	-5.3%	51 555 zł	92%	-18 412 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	78 114 zł	105	-8.1%	40 311 zł	99%	-8571 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	65 183 zł	145	-3.4%	54 189 zł	90%	-22 550 zł	0.487
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	71 381 zł	118	-7.4%	49 043 zł	96%	-14 411 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	77 555 zł	100	-9.2%	42 530 zł	99%	-7786 zł	0.519
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	76 654 zł	103	-9.7%	43 387 zł	99%	-8627 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	63 091 zł	123	-5.8%	60 926 zł	91%	-20 565 zł	0.545
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	66 262 zł	110	-7.7%	58 338 zł	94%	-16 449 zł	0.561
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	69 725 zł	101	-8.6%	53 879 zł	96%	-13 350 zł	0.566
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	60 021 zł	128	-5.8%	64 902 zł	88%	-23 150 zł	0.570
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	56 785 zł	141	-3.9%	67 603 zł	86%	-27 341 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	63 148 zł	114	-7.9%	62 358 zł	92%	-19 097 zł	0.585

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 296 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.