HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Aleksandrów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4197 mieszkańcówdochody własne 9789 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.22% do 0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.35% do 29.21%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka120 133 zł133-0.5%20 783 zł75%-64 558 zł0.226
●RozwójProgramPodwyżka124 867 zł121-2.5%15 661 zł77%-59 437 zł0.269
Szeroki programBez zmianPodwyżka115 791 zł124-3.0%33 533 zł74%-63 959 zł0.328
●Bez zmianProgramPodwyżka129 343 zł109-4.4%10 805 zł79%-54 580 zł0.361
RozwójProgramBez zmian105 534 zł121-0.5%61 617 zł73%-64 554 zł0.366
●Szeroki programProgramBez zmian100 814 zł133+1.5%66 624 zł71%-69 660 zł0.376
RozwójBez zmianPodwyżka120 499 zł112-4.9%28 539 zł77%-58 866 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian109 996 zł109-2.5%56 873 zł75%-59 715 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka111 769 zł116-4.4%43 169 zł73%-65 284 zł0.413
Szeroki programBez zmianBez zmian97 045 zł124-1.0%78 977 zł70%-68 882 zł0.443
RozwójBez zmianBez zmian101 739 zł112-3.0%73 998 zł73%-63 805 zł0.464
RozwójProgramObniżka91 233 zł121+1.0%96 312 zł70%-68 330 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka134 113 zł96-6.5%5573 zł79%-49 349 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka116 488 zł104-6.3%38 164 zł76%-60 178 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka124 950 zł100-6.8%23 809 zł79%-54 038 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian114 749 zł96-4.6%51 782 zł77%-54 504 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka95 685 zł109-1.0%91 580 zł72%-63 502 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka86 523 zł133+3.0%101 308 zł68%-73 423 zł0.511
Szeroki programWstrzymanieBez zmian93 369 zł116-2.5%87 832 zł70%-70 091 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian106 177 zł100-4.9%69 283 zł75%-58 994 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka100 425 zł96-3.1%86 547 zł74%-58 306 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian98 073 zł104-4.4%82 842 zł72%-65 002 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka87 863 zł112-1.5%107 717 zł70%-67 450 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka83 179 zł124+0.5%112 684 zł67%-72 514 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka120 949 zł92-8.2%33 421 zł78%-55 338 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka92 291 zł100-3.4%103 012 zł71%-62 650 zł0.590
Głębokie cięcieProgramBez zmian119 386 zł83-6.8%47 169 zł79%-49 429 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka129 691 zł87-8.8%18 731 zł79%-48 839 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian110 900 zł87-7.0%64 241 zł77%-53 815 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian102 521 zł92-6.3%78 115 zł74%-60 178 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka79 760 zł116-1.0%120 957 zł66%-73 638 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka138 766 zł83-8.6%566 zł82%-44 254 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka105 049 zł83-5.4%82 161 zł76%-53 246 zł0.629
RozwójWstrzymanieObniżka84 454 zł104-3.0%115 979 zł68%-68 561 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka97 001 zł87-5.5%98 242 zł74%-57 487 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka88 891 zł92-4.9%111 263 zł70%-63 749 zł0.673
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka125 703 zł79-10.2%28 329 zł79%-50 123 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian107 258 zł79-8.4%73 042 zł76%-54 984 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian115 508 zł74-9.1%59 870 zł79%-48 772 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka134 316 zł74-10.9%14 015 zł81%-43 776 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka93 615 zł79-7.0%106 390 zł73%-58 571 zł0.745
Głębokie cięcieBez zmianObniżka101 597 zł74-7.7%93 882 zł76%-52 458 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian111 878 zł66-10.5%68 588 zł79%-49 926 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka130 340 zł66-12.3%23 514 zł81%-45 045 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka98 223 zł66-9.1%102 019 zł76%-53 528 zł0.837

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 373 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.