Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat piotrkowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy89 717 mieszkańcówdochody własne 7762 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.53% do 0.15%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.88% do 16.89%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	60 826 zł	132	+3.1%	23 935 zł	100%	-1801 zł	0.296
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	57 946 zł	137	+3.1%	26 458 zł	99%	-4325 zł	0.323
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	63 836 zł	119	+1.0%	20 203 zł	100%	1930 zł	0.326
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	54 877 zł	150	+5.1%	30 256 zł	97%	-8122 zł	0.343
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	60 921 zł	123	+0.8%	22 809 zł	100%	-642 zł	0.347
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	67 017 zł	110	+0.0%	17 280 zł	100%	4853 zł	0.349
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	66 757 zł	105	-1.2%	16 608 zł	100%	5551 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	65 809 zł	108	-1.7%	17 505 zł	100%	4653 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	48 739 zł	127	+2.2%	39 510 zł	96%	-9344 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	51 860 zł	114	+0.2%	36 691 zł	99%	-5542 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	54 910 zł	105	-0.8%	32 971 zł	99%	-2712 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	45 985 zł	132	+2.2%	42 855 zł	94%	-11 780 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	49 070 zł	118	+0.0%	40 074 zł	97%	-8027 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	42 807 zł	145	+4.3%	45 774 zł	90%	-15 647 zł	0.497
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	54 890 zł	100	-2.0%	33 970 zł	100%	-1851 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	53 940 zł	103	-2.5%	34 880 zł	99%	-2752 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	42 220 zł	123	+1.7%	49 153 zł	92%	-13 553 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	45 407 zł	110	-0.3%	46 240 zł	96%	-9704 zł	0.551
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	48 395 zł	101	-1.3%	42 608 zł	98%	-6916 zł	0.558
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 528 zł	128	+1.7%	52 408 zł	89%	-15 946 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 679 zł	114	-0.5%	49 535 zł	93%	-12 147 zł	0.575
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 284 zł	141	+3.8%	55 385 zł	86%	-19 860 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.