HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Drzewica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9685 mieszkańcówdochody własne 6181 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.68% do 0.44%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.4% do 30.72%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka69 616 zł133-6.6%17 129 zł66%-55 920 zł0.256
●RozwójProgramPodwyżka73 447 zł121-8.5%13 016 zł68%-51 807 zł0.283
Szeroki programBez zmianPodwyżka67 511 zł124-8.9%24 503 zł66%-54 714 zł0.346
●Bez zmianProgramPodwyżka77 041 zł109-10.3%9145 zł70%-47 936 zł0.366
RozwójProgramBez zmian61 491 zł121-6.6%43 649 zł65%-54 190 zł0.379
RozwójBez zmianPodwyżka71 326 zł112-10.8%20 511 zł69%-50 618 zł0.400
●Szeroki programProgramBez zmian57 669 zł133-4.7%47 649 zł63%-58 291 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian65 076 zł109-8.5%39 890 zł67%-50 330 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka65 216 zł116-10.3%30 911 zł66%-55 222 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian55 919 zł124-7.1%55 714 zł63%-56 996 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian59 725 zł112-8.9%51 733 zł65%-52 913 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka80 755 zł96-12.3%5093 zł73%-43 883 zł0.484
RozwójProgramObniżka52 644 zł121-5.2%67 485 zł62%-55 949 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka74 904 zł100-12.5%16 760 zł70%-46 765 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian68 779 zł96-10.5%35 978 zł69%-46 292 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka69 038 zł104-12.1%26 911 zł67%-51 118 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka56 223 zł109-7.1%63 733 zł64%-52 098 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian63 294 zł100-10.8%47 992 zł67%-49 071 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian53 838 zł116-8.5%61 590 zł62%-57 444 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka48 830 zł133-3.3%71 477 zł61%-60 042 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka59 917 zł96-9.1%59 907 zł67%-48 070 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian57 650 zł104-10.3%57 600 zł64%-53 352 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka51 141 zł112-7.5%74 902 zł62%-54 606 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka47 343 zł124-5.7%78 876 zł61%-58 682 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka54 704 zł100-9.4%71 168 zł64%-50 773 zł0.578
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka72 623 zł92-13.9%23 152 zł70%-47 256 zł0.578
Głębokie cięcieProgramBez zmian72 406 zł83-12.5%32 390 zł72%-42 344 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka78 600 zł87-14.5%12 856 zł73%-42 732 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 978 zł87-12.7%44 153 zł69%-45 053 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian61 227 zł92-12.1%53 851 zł67%-49 501 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka45 421 zł116-7.1%84 353 zł60%-59 085 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka84 393 zł83-14.3%1181 zł75%-39 921 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka63 536 zł83-11.2%56 429 zł69%-44 132 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka49 226 zł104-8.9%80 372 zł62%-55 001 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka58 380 zł87-11.4%67 515 zł67%-46 766 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka52 795 zł92-10.8%76 630 zł64%-51 159 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka76 328 zł79-15.8%19 238 zł73%-43 212 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian64 920 zł79-14.0%49 960 zł69%-45 472 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian70 588 zł74-14.7%40 683 zł73%-41 124 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka56 480 zł79-12.7%72 924 zł66%-47 141 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka61 981 zł74-13.4%64 053 zł69%-42 847 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka82 221 zł74-16.4%9191 zł76%-38 790 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian68 537 zł66-16.0%46 482 zł71%-41 534 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka79 956 zł66-17.7%15 523 zł75%-39 260 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka60 089 zł66-14.7%69 455 zł68%-43 213 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 296 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.