HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Białaczów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5498 mieszkańcówdochody własne 8623 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.71% do 0.16%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.63% do 25.35%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka113 410 zł133-3.4%18 992 zł96%-18 025 zł0.228
●RozwójProgramPodwyżka117 860 zł121-5.3%14 178 zł97%-13 219 zł0.270
Szeroki programBez zmianPodwyżka109 475 zł124-5.8%27 673 zł95%-18 538 zł0.329
●Bez zmianProgramPodwyżka122 060 zł109-7.2%9623 zł99%-8671 zł0.361
RozwójProgramBez zmian100 002 zł121-3.4%46 872 zł93%-21 254 zł0.367
●Szeroki programProgramBez zmian95 564 zł133-1.4%51 562 zł87%-26 045 zł0.378
RozwójBez zmianPodwyżka113 903 zł112-7.6%22 926 zł97%-13 757 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian104 189 zł109-5.3%42 437 zł96%-16 721 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka105 820 zł116-7.2%34 390 zł94%-20 373 zł0.413
Szeroki programBez zmianBez zmian92 161 zł124-3.8%59 696 zł87%-26 296 zł0.443
RozwójBez zmianBez zmian96 576 zł112-5.8%55 030 zł92%-21 530 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka126 500 zł96-9.2%4750 zł100%-3807 zł0.483
RozwójProgramObniżka86 796 zł121-1.9%71 371 zł86%-27 181 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka110 258 zł104-9.0%29 700 zł96%-15 581 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka118 081 zł100-9.5%18 488 zł99%-9234 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian108 613 zł96-7.3%37 715 zł97%-11 876 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka90 975 zł109-3.8%66 947 zł90%-22 659 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian88 826 zł116-5.3%65 929 zł86%-27 967 zł0.512
●Szeroki programProgramObniżka82 368 zł133+0.1%76 052 zł84%-31 961 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian100 741 zł100-7.6%50 620 zł96%-17 022 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka95 387 zł96-5.9%62 238 zł94%-17 828 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian93 251 zł104-7.2%61 253 zł90%-23 190 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka83 765 zł112-4.3%78 827 zł86%-27 264 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka79 359 zł124-2.4%83 482 zł84%-32 018 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka114 445 zł92-10.8%25 266 zł98%-11 046 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka87 921 zł100-6.2%74 427 zł89%-22 766 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian112 933 zł83-9.5%33 337 zł99%-7154 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka122 495 zł87-11.5%13 778 zł99%-4399 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian105 140 zł87-9.7%45 926 zł97%-12 206 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian97 426 zł92-9.0%56 833 zł94%-18 670 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka76 263 zł116-3.8%89 296 zł83%-33 568 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka130 834 zł83-11.3%0 zł100%934 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka99 696 zł83-8.1%58 041 zł97%-13 119 zł0.628
RozwójWstrzymanieObniżka80 678 zł104-5.8%84 630 zł85%-28 802 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka92 308 zł87-8.3%69 830 zł94%-17 964 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka84 843 zł92-7.6%80 220 zł87%-24 294 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka118 871 zł79-12.8%20 541 zł99%-6197 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian101 836 zł79-11.0%52 126 zł96%-13 840 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian109 435 zł74-11.7%41 752 zł99%-7511 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka126 805 zł74-13.5%9361 zł100%314 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka89 242 zł79-9.7%75 526 zł93%-19 477 zł0.744
Głębokie cięcieBez zmianObniżka96 593 zł74-10.4%65 751 zł96%-13 283 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian106 142 zł66-13.1%47 850 zł98%-9131 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka123 192 zł66-14.8%16 022 zł100%-1470 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka93 537 zł66-11.7%71 430 zł96%-14 782 zł0.836

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 348 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.41 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 13% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.