HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bełchatów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy13 296 mieszkańcówdochody własne 12 378 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.12% do 4.7%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-19.91% do 53.02%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka532 262 zł133+31.2%24 417 zł72%-115 323 zł0.159
●RozwójProgramPodwyżka537 456 zł121+28.6%18 675 zł74%-109 580 zł0.241
Szeroki programBez zmianPodwyżka516 543 zł124+28.0%91 423 zł72%-113 685 zł0.284
●Szeroki programProgramBez zmian478 904 zł133+33.7%233 060 zł71%-118 196 zł0.319
RozwójProgramBez zmian484 084 zł121+31.2%227 563 zł71%-112 472 zł0.337
●Bez zmianProgramPodwyżka542 380 zł109+26.1%13 214 zł74%-104 119 zł0.352
RozwójBez zmianPodwyżka521 704 zł112+25.5%85 947 zł73%-107 980 zł0.373
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka505 665 zł116+26.1%134 083 zł72%-114 661 zł0.375
Bez zmianProgramBez zmian488 994 zł109+28.6%222 733 zł72%-107 029 zł0.399
Szeroki programBez zmianBez zmian464 623 zł124+30.5%297 332 zł71%-116 448 zł0.411
RozwójBez zmianBez zmian469 770 zł112+28.0%292 402 zł71%-110 761 zł0.456
RozwójWstrzymaniePodwyżka510 836 zł104+23.7%128 596 zł72%-108 942 zł0.467
RozwójProgramObniżka444 385 zł121+33.1%386 430 zł71%-114 613 zł0.477
Bez zmianBez zmianPodwyżka526 595 zł100+23.1%80 748 zł74%-102 555 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka547 672 zł96+23.5%7266 zł75%-98 172 zł0.481
●Szeroki programProgramObniżka439 216 zł133+35.7%391 379 zł69%-120 324 zł0.482
Szeroki programWstrzymanieBez zmian454 600 zł116+28.6%337 063 zł71%-117 346 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian494 269 zł96+25.9%217 713 zł74%-101 105 zł0.496
Bez zmianProgramObniżka449 285 zł109+30.5%381 745 zł71%-109 184 zł0.508
Bez zmianBez zmianBez zmian474 647 zł100+25.5%287 737 zł72%-105 354 zł0.529
RozwójWstrzymanieBez zmian459 757 zł104+26.1%332 124 zł71%-111 645 zł0.545
Szeroki programBez zmianObniżka426 009 zł124+32.4%452 333 zł68%-118 494 zł0.551
RozwójBez zmianObniżka431 145 zł112+29.9%447 413 zł71%-112 820 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka515 738 zł92+21.3%123 385 zł74%-103 503 zł0.573
OgraniczenieProgramObniżka454 547 zł96+27.8%376 737 zł72%-103 276 zł0.574
OgraniczenieBez zmianPodwyżka531 851 zł87+20.5%75 257 zł75%-96 649 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian499 410 zł83+23.1%212 817 zł74%-95 342 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka416 625 zł116+30.5%489 707 zł68%-119 334 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka552 830 zł83+20.7%1583 zł76%-92 387 zł0.616
Bez zmianBez zmianObniżka436 013 zł100+27.4%442 757 zł71%-107 427 zł0.621
Bez zmianWstrzymanieBez zmian464 645 zł92+23.7%327 448 zł71%-106 224 zł0.624
OgraniczenieBez zmianBez zmian479 885 zł87+22.9%282 750 zł73%-99 471 zł0.629
RozwójWstrzymanieObniżka421 772 zł104+28.0%484 778 zł70%-113 647 zł0.650
Głębokie cięcieProgramObniżka459 675 zł83+24.9%371 853 zł73%-97 530 zł0.665
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka521 007 zł79+18.7%118 091 zł74%-97 580 zł0.696
OgraniczenieBez zmianObniżka441 237 zł87+24.7%437 784 zł71%-101 561 zł0.697
Bez zmianWstrzymanieObniżka426 649 zł92+25.5%480 112 zł71%-108 240 zł0.707
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian469 896 zł79+21.1%322 449 zł73%-100 324 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka536 972 zł74+17.8%70 378 zł76%-90 905 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian484 990 zł74+20.1%277 887 zł74%-93 749 zł0.742
OgraniczenieWstrzymanieObniżka431 887 zł79+22.9%475 125 zł71%-102 358 zł0.789
Głębokie cięcieBez zmianObniżka446 330 zł74+21.9%432 933 zł72%-95 855 zł0.792
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka526 141 zł66+16.1%113 200 zł75%-91 819 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian475 013 zł66+18.4%317 574 zł74%-94 586 zł0.838
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka436 992 zł66+20.1%470 262 zł72%-96 636 zł0.886

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 411 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.01 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 84% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.