HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzeziny

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6198 mieszkańcówdochody własne 7637 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.87% do 3.09%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.74% do 29.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka84 476 zł133+16.7%18 433 zł68%-61 449 zł0.245
●RozwójProgramPodwyżka88 576 zł121+14.4%13 997 zł70%-57 012 zł0.278
Szeroki programBez zmianPodwyżka81 780 zł124+13.9%27 408 zł68%-60 285 zł0.339
●Bez zmianProgramPodwyżka92 431 zł109+12.2%9811 zł73%-52 826 zł0.364
RozwójProgramBez zmian74 469 zł121+16.7%49 809 zł67%-59 996 zł0.375
●Szeroki programProgramBez zmian70 379 zł133+19.0%54 103 zł65%-64 420 zł0.392
RozwójBez zmianPodwyżka85 859 zł112+11.6%23 086 zł70%-55 872 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian78 315 zł109+14.4%45 763 zł69%-55 822 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka79 037 zł116+12.2%34 837 zł67%-60 945 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian68 099 zł124+16.1%63 644 zł64%-63 150 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian72 169 zł112+13.9%59 372 zł67%-58 748 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka96 452 zł96+9.8%5387 zł74%-48 403 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka83 123 zł104+10.0%30 546 zł69%-56 522 zł0.486
RozwójProgramObniżka64 033 zł121+18.4%77 502 zł64%-62 199 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka89 695 zł100+9.4%19 052 zł73%-51 708 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian82 324 zł96+12.0%41 515 zł71%-51 414 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka67 873 zł109+16.1%73 463 zł66%-58 034 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian65 607 zł116+14.4%70 493 zł64%-63 738 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian75 996 zł100+11.6%55 348 zł69%-54 596 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka59 950 zł133+20.8%81 789 zł62%-66 614 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka71 873 zł96+13.6%69 280 zł68%-53 637 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian69 684 zł104+12.2%66 213 zł66%-59 327 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka62 043 zł112+15.6%86 289 zł64%-60 872 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka57 981 zł124+17.9%90 553 zł62%-65 265 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka86 966 zł92+7.8%26 504 zł72%-52 349 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka65 863 zł100+13.3%82 272 zł66%-56 729 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian86 246 zł83+9.4%37 617 zł74%-47 109 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka93 693 zł87+7.1%14 816 zł74%-47 310 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian79 981 zł87+9.2%51 180 zł71%-50 214 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian73 518 zł92+10.0%62 181 zł68%-55 167 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka55 675 zł116+16.1%96 940 zł61%-65 801 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka100 386 zł83+7.3%1125 zł77%-44 084 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka75 787 zł83+11.1%65 526 zł71%-49 343 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka59 745 zł104+13.9%92 668 zł64%-61 399 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka69 840 zł87+10.9%78 302 zł68%-52 358 zł0.646
Bez zmianWstrzymanieObniżka63 571 zł92+11.6%88 644 zł66%-57 247 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka90 973 zł79+5.5%22 259 zł74%-47 940 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian77 513 zł79+7.6%57 969 zł70%-50 773 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian83 882 zł74+6.8%47 438 zł74%-45 934 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka97 604 zł74+4.7%10 867 zł77%-43 016 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka67 557 zł79+9.2%84 628 zł67%-52 865 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianObniżka73 732 zł74+8.4%74 568 zł71%-48 089 zł0.736
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian81 421 zł66+5.2%54 219 zł73%-46 482 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka94 893 zł66+3.1%18 267 zł77%-43 634 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka71 457 zł66+6.8%80 886 zł70%-48 585 zł0.826

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 318 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.81 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 93% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.