Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat brzeziński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy30 080 mieszkańcówdochody własne 8044 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.83% do 0.21%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.27% do 21.27%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	73 226 zł	132	+1.8%	24 819 zł	87%	-22 012 zł	0.286
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	70 186 zł	137	+1.8%	27 231 zł	86%	-24 424 zł	0.312
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	76 177 zł	119	-0.2%	20 849 zł	91%	-18 042 zł	0.320
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	67 175 zł	150	+3.8%	31 269 zł	84%	-28 462 zł	0.330
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	73 101 zł	123	-0.4%	23 350 zł	89%	-20 507 zł	0.340
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	79 545 zł	110	-1.2%	18 004 zł	95%	-15 198 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	79 035 zł	105	-2.4%	17 025 zł	95%	-14 190 zł	0.391
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	78 101 zł	108	-2.9%	17 905 zł	95%	-15 072 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	59 744 zł	127	+1.0%	45 348 zł	83%	-28 096 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	62 816 zł	114	-1.0%	43 034 zł	86%	-24 069 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	56 842 zł	132	+1.0%	49 307 zł	82%	-30 432 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	66 042 zł	105	-2.0%	38 669 zł	87%	-21 305 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	59 877 zł	118	-1.2%	47 029 zł	84%	-26 459 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	53 710 zł	145	+3.0%	51 687 zł	79%	-34 527 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	65 795 zł	100	-3.2%	40 819 zł	88%	-20 160 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	64 859 zł	103	-3.7%	41 714 zł	87%	-21 044 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	52 474 zł	123	+0.5%	58 472 zł	81%	-31 566 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	55 620 zł	110	-1.5%	56 036 zł	83%	-27 499 zł	0.556
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	58 777 zł	101	-2.5%	51 788 zł	85%	-24 770 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	49 641 zł	128	+0.5%	62 314 zł	79%	-33 867 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	52 749 zł	114	-1.7%	59 914 zł	81%	-29 853 zł	0.580
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 436 zł	141	+2.5%	64 816 zł	77%	-38 002 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.16 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 38% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.