HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat brzeziński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy30 080 mieszkańcówdochody własne 8044 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.83% do 0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.27% do 21.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne73 226 zł132+1.8%24 819 zł87%-22 012 zł0.286
●RozwójDoinwestowanieAktywne70 186 zł137+1.8%27 231 zł86%-24 424 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne76 177 zł119-0.2%20 849 zł91%-18 042 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne67 175 zł150+3.8%31 269 zł84%-28 462 zł0.330
Bez zmianDoinwestowanieAktywne73 101 zł123-0.4%23 350 zł89%-20 507 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne79 545 zł110-1.2%18 004 zł95%-15 198 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne79 035 zł105-2.4%17 025 zł95%-14 190 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne78 101 zł108-2.9%17 905 zł95%-15 072 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne82 421 zł97-3.2%14 120 zł96%-11 314 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 744 zł127+1.0%45 348 zł83%-28 096 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian62 816 zł114-1.0%43 034 zł86%-24 069 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 842 zł132+1.0%49 307 zł82%-30 432 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian66 042 zł105-2.0%38 669 zł87%-21 305 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne83 953 zł90-4.8%11 673 zł97%-8848 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne83 007 zł93-5.3%12 567 zł97%-9743 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 877 zł118-1.2%47 029 zł84%-26 459 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 710 zł145+3.0%51 687 zł79%-34 527 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian65 795 zł100-3.2%40 819 zł88%-20 160 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne85 207 zł83-5.3%10 367 zł98%-7543 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 859 zł103-3.7%41 714 zł87%-21 044 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian69 040 zł92-3.9%36 438 zł91%-17 363 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 474 zł123+0.5%58 472 zł81%-31 566 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja55 620 zł110-1.5%56 036 zł83%-27 499 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 777 zł101-2.5%51 788 zł85%-24 770 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 641 zł128+0.5%62 314 zł79%-33 867 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 749 zł114-1.7%59 914 zł81%-29 853 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 436 zł141+2.5%64 816 zł77%-38 002 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 695 zł85-5.6%35 594 zł94%-14 838 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian69 747 zł88-6.0%36 502 zł93%-15 735 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne88 780 zł75-7.2%6426 zł99%-3610 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 671 zł96-3.7%53 700 zł86%-23 550 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 735 zł99-4.1%54 594 zł85%-24 433 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 848 zł88-4.4%49 435 zł86%-20 788 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian71 947 zł78-6.0%34 302 zł95%-13 535 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne90 022 zł68-7.6%5133 zł100%-2318 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 575 zł81-6.0%48 470 zł89%-18 223 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 627 zł84-6.5%49 378 zł89%-19 120 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian75 505 zł70-7.9%30 470 zł97%-9619 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 827 zł74-6.5%47 178 zł90%-16 920 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian76 745 zł63-8.4%29 191 zł98%-8330 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 389 zł66-8.4%43 341 zł95%-12 999 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne94 750 zł53-9.9%0 zł100%2807 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja69 630 zł59-8.8%42 062 zł96%-11 709 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian81 457 zł48-10.7%24 332 zł99%-3223 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja74 345 zł44-11.1%37 198 zł98%-6598 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.16 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 38% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.