HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Aleksandrów Łódzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy35 403 mieszkańcówdochody własne 6357 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.54% do 3.8%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.89% do 22.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka49 532 zł133+22.9%16 421 zł75%-37 453 zł0.278
●RozwójProgramPodwyżka53 293 zł121+20.5%12 379 zł78%-33 410 zł0.294
Szeroki programBez zmianPodwyżka48 127 zł124+19.9%20 448 zł76%-36 628 zł0.358
●Bez zmianProgramPodwyżka56 818 zł109+18.2%8578 zł79%-29 610 zł0.369
RozwójProgramBez zmian43 244 zł121+22.9%32 082 zł74%-37 073 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka51 871 zł112+17.6%16 449 zł78%-32 605 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian46 762 zł109+20.5%28 401 zł77%-33 282 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian39 490 zł133+25.3%36 003 zł69%-41 106 zł0.416
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka46 301 zł116+18.2%24 450 zł74%-37 297 zł0.435
Szeroki programBez zmianBez zmian38 388 zł124+22.3%40 447 zł69%-40 157 zł0.463
RozwójBez zmianBez zmian42 125 zł112+19.9%36 545 zł74%-36 143 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka60 441 zł96+15.6%4619 zł82%-25 650 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian50 376 zł96+17.9%24 592 zł79%-29 335 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka39 331 zł109+22.3%43 833 zł73%-35 991 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka55 380 zł100+15.3%12 691 zł80%-28 823 zł0.489
RozwójProgramObniżka35 819 zł121+24.7%47 508 zł68%-39 774 zł0.491
RozwójWstrzymaniePodwyżka50 051 zł104+15.9%20 443 zł77%-33 266 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian45 626 zł100+17.6%32 883 zł77%-32 371 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian36 745 zł116+20.5%44 127 zł68%-40 746 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka42 938 zł96+19.7%40 032 zł76%-32 053 zł0.531
●Szeroki programProgramObniżka32 071 zł133+27.2%51 422 zł65%-43 800 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian40 488 zł104+18.2%40 218 zł73%-36 725 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka34 924 zł112+21.7%51 524 zł69%-38 753 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka31 193 zł124+24.1%55 420 zł65%-42 760 zł0.566
Bez zmianBez zmianObniżka38 420 zł100+19.3%47 868 zł73%-34 988 zł0.571
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka53 566 zł92+13.6%16 678 zł79%-29 476 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian53 919 zł83+15.3%20 994 zł81%-25 473 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian49 221 zł87+15.1%29 095 zł79%-28 445 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian43 994 zł92+15.9%36 550 zł76%-32 945 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka58 984 zł87+12.8%8843 zł82%-24 885 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka46 475 zł83+17.0%36 540 zł78%-28 199 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka29 685 zł116+22.3%58 834 zł64%-43 290 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka33 422 zł104+19.9%54 932 zł68%-39 276 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka63 994 zł83+13.0%790 zł84%-21 776 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka42 008 zł87+16.8%44 138 zł77%-31 072 zł0.632
Bez zmianWstrzymanieObniżka36 923 zł92+17.6%51 269 zł73%-35 504 zł0.649
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian47 596 zł79+13.4%32 755 zł78%-29 010 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka57 177 zł79+11.1%12 883 zł82%-25 529 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian52 746 zł74+12.5%25 650 zł82%-24 604 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka40 518 zł79+15.1%47 493 zł76%-31 578 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianObniżka45 526 zł74+14.2%40 747 zł78%-27 239 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka62 518 zł74+10.3%5257 zł85%-21 031 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian51 128 zł66+10.8%29 264 zł81%-25 160 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka44 043 zł66+12.5%44 096 zł78%-27 737 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka60 718 zł66+8.6%9229 zł84%-21 667 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.45 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 74% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.