Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zgierski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy165 840 mieszkańcówdochody własne 7308 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.55% do 0.64%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.59% do 17.08%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	53 743 zł	132	+5.5%	23 343 zł	97%	-8867 zł	0.304
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	56 740 zł	119	+3.4%	19 630 zł	99%	-5154 zł	0.330
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	51 010 zł	137	+5.5%	25 714 zł	95%	-11 238 zł	0.330
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	53 975 zł	123	+3.2%	22 080 zł	98%	-7571 zł	0.351
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	59 729 zł	110	+2.3%	16 907 zł	99%	-2431 zł	0.352
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	47 959 zł	150	+7.6%	29 489 zł	92%	-15 013 zł	0.353
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	59 653 zł	105	+1.1%	16 046 zł	100%	-1545 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	58 683 zł	108	+0.6%	16 967 zł	99%	-2467 zł	0.405
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	42 780 zł	127	+4.6%	37 951 zł	90%	-15 256 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	45 878 zł	114	+2.6%	35 138 zł	94%	-11 483 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	48 747 zł	105	+1.5%	31 592 zł	97%	-8842 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	40 163 zł	132	+4.6%	41 165 zł	87%	-17 551 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	43 228 zł	118	+2.3%	38 393 zł	91%	-13 823 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	37 011 zł	145	+6.7%	44 044 zł	85%	-21 386 zł	0.501
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	48 892 zł	100	+0.3%	32 467 zł	98%	-7814 zł	0.513
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	47 920 zł	103	-0.2%	33 402 zł	97%	-8738 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	36 877 zł	123	+4.1%	47 030 zł	86%	-18 833 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	40 036 zł	110	+2.0%	44 179 zł	90%	-15 018 zł	0.548
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	42 848 zł	101	+1.0%	40 717 zł	93%	-12 414 zł	0.555
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 318 zł	128	+4.1%	50 166 zł	84%	-21 090 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 443 zł	114	+1.8%	47 350 zł	87%	-17 322 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	31 104 zł	141	+6.2%	53 077 zł	81%	-24 967 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.34 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 10% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.