Przestrzeń decyzji · gmina

Dobroń

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy8123 mieszkańcówdochody własne 9170 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.57% do 2.23%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.89% do 31.01%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Głębokie cięcie	-360	-0.45	-1.20	-26
Ograniczenie	-180	-0.22	-0.60	-13
Bez zmian	0	0	0	0
Rozwój	+200	+0.20	+0.50	+12
Szeroki program	+420	+0.40	+1.00	+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-150	-0.15	0	-0.30	-8
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+380	+0.25	+0.30	+0.50	+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziom	Ludność	Dochód
Obniżka	+0.15	-1.20
Bez zmian	0	0
Podwyżka	-0.20	+1.50

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Usługi	Inwestycje	Obciążenia	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Podwyżka	149 629 zł	133	+13.4%	19 343 zł	83%	-42 429 zł	0.212
●	Rozwój	Program	Podwyżka	154 124 zł	121	+11.2%	14 468 zł	85%	-37 554 zł	0.263
	Szeroki program	Bez zmian	Podwyżka	144 714 zł	124	+10.6%	32 997 zł	82%	-42 209 zł	0.319
●	Bez zmian	Program	Podwyżka	158 366 zł	109	+9.0%	9854 zł	86%	-32 940 zł	0.359
	Rozwój	Program	Bez zmian	133 191 zł	121	+13.4%	62 536 zł	82%	-43 685 zł	0.362
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	128 708 zł	133	+15.7%	67 273 zł	80%	-48 546 zł	0.367
	Rozwój	Bez zmian	Podwyżka	149 184 zł	112	+8.5%	28 275 zł	84%	-37 362 zł	0.388
	Szeroki program	Wstrzymanie	Podwyżka	140 485 zł	116	+9.0%	42 863 zł	82%	-43 625 zł	0.404
	Bez zmian	Program	Bez zmian	137 421 zł	109	+11.2%	58 058 zł	83%	-39 085 zł	0.405
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	124 404 zł	124	+12.8%	80 235 zł	80%	-48 121 zł	0.437
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	128 863 zł	112	+10.6%	75 526 zł	82%	-43 288 zł	0.462
	Rozwój	Wstrzymanie	Podwyżka	144 964 zł	104	+6.9%	38 131 zł	83%	-38 766 zł	0.480
	Rozwój	Program	Obniżka	117 699 zł	121	+15.1%	98 607 zł	79%	-48 207 zł	0.483
	Bez zmian	Bez zmian	Podwyżka	153 402 zł	100	+6.3%	23 810 zł	86%	-32 774 zł	0.485
	Bez zmian	Program	Obniżka	121 921 zł	109	+12.8%	94 139 zł	81%	-43 617 zł	0.497
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	120 542 zł	116	+11.2%	89 301 zł	79%	-49 406 zł	0.507
●	Szeroki program	Program	Obniżka	113 225 zł	133	+17.4%	103 334 zł	79%	-53 057 zł	0.507
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	133 069 zł	100	+8.5%	71 074 zł	82%	-38 714 zł	0.523
	Rozwój	Wstrzymanie	Bez zmian	125 010 zł	104	+9.0%	84 582 zł	81%	-44 562 zł	0.547
	Szeroki program	Bez zmian	Obniżka	109 376 zł	124	+14.5%	115 292 zł	78%	-52 481 zł	0.557
	Rozwój	Bez zmian	Obniżka	113 826 zł	112	+12.3%	110 592 zł	79%	-47 659 zł	0.560
	Bez zmian	Bez zmian	Obniżka	118 024 zł	100	+10.1%	106 150 zł	80%	-43 096 zł	0.595
	Szeroki program	Wstrzymanie	Obniżka	105 786 zł	116	+12.8%	123 761 zł	77%	-53 671 zł	0.615
	Rozwój	Wstrzymanie	Obniżka	110 245 zł	104	+10.6%	119 051 zł	79%	-48 837 zł	0.633

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 352 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.56 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.