HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobroń

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8123 mieszkańcówdochody własne 9170 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.57% do 2.23%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.89% do 31.01%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka149 629 zł133+13.4%19 343 zł83%-42 429 zł0.212
●RozwójProgramPodwyżka154 124 zł121+11.2%14 468 zł85%-37 554 zł0.263
Szeroki programBez zmianPodwyżka144 714 zł124+10.6%32 997 zł82%-42 209 zł0.319
●Bez zmianProgramPodwyżka158 366 zł109+9.0%9854 zł86%-32 940 zł0.359
RozwójProgramBez zmian133 191 zł121+13.4%62 536 zł82%-43 685 zł0.362
●Szeroki programProgramBez zmian128 708 zł133+15.7%67 273 zł80%-48 546 zł0.367
RozwójBez zmianPodwyżka149 184 zł112+8.5%28 275 zł84%-37 362 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka140 485 zł116+9.0%42 863 zł82%-43 625 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian137 421 zł109+11.2%58 058 zł83%-39 085 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian124 404 zł124+12.8%80 235 zł80%-48 121 zł0.437
RozwójBez zmianBez zmian128 863 zł112+10.6%75 526 zł82%-43 288 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka144 964 zł104+6.9%38 131 zł83%-38 766 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka162 849 zł96+6.7%4918 zł90%-28 003 zł0.483
RozwójProgramObniżka117 699 zł121+15.1%98 607 zł79%-48 207 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka153 402 zł100+6.3%23 810 zł86%-32 774 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian141 890 zł96+8.8%53 292 zł85%-34 167 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka121 921 zł109+12.8%94 139 zł81%-43 617 zł0.497
Szeroki programWstrzymanieBez zmian120 542 zł116+11.2%89 301 zł79%-49 406 zł0.507
●Szeroki programProgramObniżka113 225 zł133+17.4%103 334 zł79%-53 057 zł0.507
Bez zmianBez zmianBez zmian133 069 zł100+8.5%71 074 zł82%-38 714 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian125 010 zł104+9.0%84 582 zł81%-44 562 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka126 379 zł96+10.4%89 425 zł82%-38 712 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka109 376 zł124+14.5%115 292 zł78%-52 481 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka113 826 zł112+12.3%110 592 zł79%-47 659 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka149 191 zł92+4.8%33 657 zł86%-34 168 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka118 024 zł100+10.1%106 150 zł80%-43 096 zł0.595
Głębokie cięcieProgramBez zmian146 255 zł83+6.3%48 945 zł87%-29 372 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka157 858 zł87+4.0%19 059 zł90%-27 868 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian129 225 zł92+6.9%80 121 zł82%-39 978 zł0.614
OgraniczenieBez zmianBez zmian137 511 zł87+6.1%66 376 zł85%-33 827 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka105 786 zł116+12.8%123 761 zł77%-53 671 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka167 228 zł83+4.2%201 zł92%-23 191 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka110 245 zł104+10.6%119 051 zł79%-48 837 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka130 734 zł83+7.9%85 274 zł84%-33 930 zł0.635
OgraniczenieBez zmianObniżka122 454 zł87+7.7%101 687 zł82%-38 221 zł0.663
Bez zmianWstrzymanieObniżka114 452 zł92+8.5%114 600 zł80%-44 264 zł0.678
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka153 658 zł79+2.5%28 893 zł89%-29 248 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian133 677 zł79+4.6%75 373 zł84%-35 077 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian141 849 zł74+3.7%62 239 zł87%-29 061 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka162 210 zł74+1.7%14 645 zł92%-23 086 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka118 893 zł79+6.1%110 066 zł82%-39 376 zł0.752
Głębokie cięcieBez zmianObniżka126 782 zł74+5.3%97 560 zł84%-33 469 zł0.753
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian138 026 zł66+2.2%71 207 zł86%-30 299 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka158 020 zł66+0.2%24 414 zł91%-24 453 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka123 231 zł66+3.7%105 930 zł83%-34 611 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 352 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.56 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.