HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Andrespol

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy14 838 mieszkańcówdochody własne 7099 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.07% do 2.18%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.06% do 25.44%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka80 189 zł133+16.7%16 877 zł82%-30 094 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka84 152 zł121+14.5%12 636 zł85%-25 853 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka77 717 zł124+13.9%23 439 zł82%-29 649 zł0.340
●Bez zmianProgramPodwyżka87 873 zł109+12.2%8642 zł86%-21 859 zł0.364
RozwójProgramBez zmian70 826 zł121+16.7%39 448 zł81%-30 828 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian66 872 zł133+19.1%43 599 zł79%-35 058 zł0.394
RozwójBez zmianPodwyżka81 661 zł112+11.7%19 279 zł85%-25 430 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian74 539 zł109+14.5%35 542 zł83%-26 845 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka75 170 zł116+12.2%28 862 zł82%-30 629 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian64 797 zł124+16.2%50 065 zł79%-34 449 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian68 732 zł112+13.9%45 935 zł81%-30 240 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka91 733 zł96+9.8%4452 zł91%-17 668 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka79 120 zł104+10.0%24 715 zł84%-26 401 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka85 364 zł100+9.5%15 384 zł86%-21 456 zł0.487
RozwójProgramObniżka60 974 zł121+18.5%59 779 zł79%-34 498 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian78 387 zł96+12.0%31 462 zł85%-22 668 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka64 681 zł109+16.2%55 881 zł80%-30 522 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian62 488 zł116+14.5%55 044 zł79%-35 325 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian72 426 zł100+11.7%42 050 zł83%-26 277 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka57 027 zł133+20.8%63 923 zł76%-38 720 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka68 521 zł96+13.7%51 809 zł82%-26 355 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian66 429 zł104+12.2%50 906 zł80%-31 108 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka59 174 zł112+15.6%65 686 zł79%-33 788 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka55 246 zł124+17.9%69 808 zł76%-37 989 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka82 830 zł92+7.9%20 813 zł86%-22 419 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka62 862 zł100+13.3%61 807 zł80%-29 833 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian82 156 zł83+9.5%27 653 zł88%-18 584 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka89 202 zł87+7.1%11 315 zł91%-17 289 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian76 253 zł87+9.3%37 993 zł85%-22 124 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian70 130 zł92+10.0%47 014 zł82%-27 137 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka53 114 zł116+16.2%74 441 zł75%-38 788 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka95 512 zł83+7.3%418 zł95%-13 572 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka72 282 zł83+11.1%48 144 zł85%-22 280 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka57 049 zł104+13.9%70 311 zł78%-34 579 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka66 681 zł87+10.9%57 849 zł83%-25 690 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka60 743 zł92+11.7%66 425 zł79%-30 616 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka86 676 zł79+5.5%16 735 zł89%-18 243 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian73 966 zł79+7.6%42 948 zł85%-22 974 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian80 001 zł74+6.8%34 359 zł88%-18 064 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka64 571 zł79+9.3%62 401 zł82%-26 463 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka92 961 zł74+4.7%7489 zł95%-13 216 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka70 422 zł74+8.4%54 268 zł85%-21 639 zł0.735
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian77 722 zł66+5.2%39 250 zł88%-18 904 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka90 443 zł66+3.1%12 844 zł95%-14 160 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka68 319 zł66+6.8%58 813 zł85%-22 403 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 306 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.29 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.