Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat szczycieński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy66 133 mieszkańcówdochody własne 8665 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.69% do 0.26%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-6.91% do 29.66%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	109 851 zł	132	-2.3%	26 707 zł	76%	-57 358 zł	0.262
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	106 375 zł	137	-2.3%	28 972 zł	75%	-59 621 zł	0.287
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	103 559 zł	150	-0.3%	33 468 zł	73%	-64 119 zł	0.296
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	112 602 zł	119	-4.2%	22 284 zł	78%	-52 935 zł	0.306
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	109 086 zł	123	-4.4%	24 655 zł	76%	-55 263 zł	0.325
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	116 470 zł	110	-5.2%	19 508 zł	79%	-50 159 zł	0.334
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	115 251 zł	105	-6.3%	18 029 zł	79%	-48 647 zł	0.385
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	114 349 zł	108	-6.8%	18 869 zł	79%	-49 488 zł	0.391
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	92 467 zł	127	-3.1%	62 047 zł	72%	-61 157 zł	0.445
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	95 370 zł	114	-5.0%	61 256 zł	74%	-56 699 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	89 160 zł	132	-3.1%	67 785 zł	70%	-63 365 zł	0.471
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	99 063 zł	105	-5.9%	55 044 zł	75%	-53 984 zł	0.479
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	86 193 zł	145	-1.1%	68 648 zł	69%	-67 898 zł	0.481
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	92 023 zł	118	-5.2%	67 023 zł	73%	-58 971 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	98 171 zł	100	-7.1%	60 562 zł	76%	-52 375 zł	0.522
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	97 266 zł	103	-7.5%	61 422 zł	75%	-53 219 zł	0.530
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	83 104 zł	123	-3.5%	85 321 zł	70%	-63 495 zł	0.548
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	86 097 zł	110	-5.5%	84 326 zł	71%	-59 006 zł	0.566
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	89 705 zł	101	-6.4%	78 312 zł	73%	-56 316 zł	0.571
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	79 883 zł	128	-3.5%	90 860 zł	68%	-65 678 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	76 825 zł	141	-1.6%	91 926 zł	66%	-70 241 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	82 835 zł	114	-5.7%	89 895 zł	70%	-61 254 zł	0.591

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 73% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.