HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat szczycieński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy66 133 mieszkańcówdochody własne 8665 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.69% do 0.26%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.91% do 29.66%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne109 851 zł132-2.3%26 707 zł76%-57 358 zł0.262
●RozwójDoinwestowanieAktywne106 375 zł137-2.3%28 972 zł75%-59 621 zł0.287
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne103 559 zł150-0.3%33 468 zł73%-64 119 zł0.296
●RozwójBez zmianAktywne112 602 zł119-4.2%22 284 zł78%-52 935 zł0.306
Bez zmianDoinwestowanieAktywne109 086 zł123-4.4%24 655 zł76%-55 263 zł0.325
●Szeroki programOgraniczenieAktywne116 470 zł110-5.2%19 508 zł79%-50 159 zł0.334
Bez zmianBez zmianAktywne115 251 zł105-6.3%18 029 zł79%-48 647 zł0.385
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne114 349 zł108-6.8%18 869 zł79%-49 488 zł0.391
●RozwójOgraniczenieAktywne119 139 zł97-7.1%15 178 zł79%-45 829 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian92 467 zł127-3.1%62 047 zł72%-61 157 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian95 370 zł114-5.0%61 256 zł74%-56 699 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian89 160 zł132-3.1%67 785 zł70%-63 365 zł0.471
Szeroki programOgraniczenieBez zmian99 063 zł105-5.9%55 044 zł75%-53 984 zł0.479
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian86 193 zł145-1.1%68 648 zł69%-67 898 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne120 425 zł90-8.6%12 346 zł80%-42 975 zł0.482
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne119 510 zł93-9.1%13 200 zł80%-43 830 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian92 023 zł118-5.2%67 023 zł73%-58 971 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne121 710 zł83-9.1%11 000 zł80%-41 630 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian98 171 zł100-7.1%60 562 zł76%-52 375 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian97 266 zł103-7.5%61 422 zł75%-53 219 zł0.530
RozwójOgraniczenieBez zmian101 885 zł92-7.8%54 343 zł77%-49 618 zł0.537
Szeroki programBez zmianRezygnacja83 104 zł123-3.5%85 321 zł70%-63 495 zł0.548
RozwójBez zmianRezygnacja86 097 zł110-5.5%84 326 zł71%-59 006 zł0.566
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja89 705 zł101-6.4%78 312 zł73%-56 316 zł0.571
RozwójDoinwestowanieRezygnacja79 883 zł128-3.5%90 860 zł68%-65 678 zł0.573
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja76 825 zł141-1.6%91 926 zł66%-70 241 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian103 326 zł85-9.4%55 060 zł79%-46 724 zł0.589
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja82 835 zł114-5.7%89 895 zł70%-61 254 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne125 500 zł75-10.9%6776 zł82%-37 416 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian102 408 zł88-9.8%55 935 zł78%-47 583 zł0.596
Bez zmianBez zmianRezygnacja88 987 zł96-7.5%83 430 zł73%-54 652 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian104 608 zł78-9.8%53 735 zł79%-45 383 zł0.617
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja88 083 zł99-8.0%84 290 zł73%-55 496 zł0.619
RozwójOgraniczenieRezygnacja92 617 zł88-8.3%77 407 zł75%-51 919 zł0.621
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne126 773 zł68-11.4%5445 zł82%-36 086 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja94 147 zł81-9.8%77 923 zł76%-48 996 zł0.666
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja93 230 zł84-10.3%78 797 zł76%-49 854 zł0.673
LikwidacjaBez zmianBez zmian108 383 zł70-11.6%49 667 zł79%-41 186 zł0.675
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja95 430 zł74-10.3%76 597 zł77%-47 654 zł0.691
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian109 653 zł63-12.1%48 356 zł80%-39 859 zł0.708
LikwidacjaBez zmianRezygnacja99 208 zł66-12.1%72 525 zł79%-43 452 zł0.741
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne131 740 zł53-13.6%0 zł85%-30 651 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja100 479 zł59-12.5%71 213 zł79%-42 125 zł0.770
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian114 602 zł48-14.3%43 359 zł82%-34 444 zł0.809
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja105 433 zł44-14.7%66 271 zł81%-36 705 zł0.862

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 73% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.