HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobre Miasto

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy14 955 mieszkańcówdochody własne 6662 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.12% do 0.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.14% do 26.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka63 119 zł133-3.9%17 304 zł71%-47 928 zł0.262
●RozwójProgramPodwyżka67 061 zł121-5.8%13 072 zł74%-43 696 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka61 096 zł124-6.3%23 378 zł71%-47 044 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka70 764 zł109-7.7%9086 zł77%-39 709 zł0.367
RozwójProgramBez zmian55 227 zł121-3.9%39 156 zł69%-47 164 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka65 021 zł112-8.1%19 203 zł74%-42 832 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian51 294 zł133-1.9%43 281 zł67%-51 384 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian58 920 zł109-5.8%35 274 zł72%-43 189 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka58 801 zł116-7.7%28 771 zł71%-47 792 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian49 627 zł124-4.4%49 746 zł67%-50 379 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian53 542 zł112-6.3%45 640 zł69%-46 178 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka74 607 zł96-9.7%4896 zł79%-35 519 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian62 751 zł96-7.9%31 216 zł75%-39 014 zł0.488
RozwójProgramObniżka46 477 zł121-2.4%59 326 zł66%-49 723 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka68 707 zł100-10.0%15 330 zł76%-38 864 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka50 163 zł109-4.4%55 452 zł69%-45 757 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka62 733 zł104-9.5%24 647 zł74%-43 570 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian57 218 zł100-8.1%41 778 zł72%-42 222 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian47 546 zł116-5.8%54 736 zł66%-51 046 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka42 551 zł133-0.4%63 443 zł63%-53 934 zł0.528
OgraniczenieProgramObniżka53 986 zł96-6.5%51 403 zł72%-41 593 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian51 468 zł104-7.7%50 622 zł69%-46 837 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka45 055 zł112-4.8%65 235 zł66%-48 647 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka41 147 zł124-2.9%69 332 zł63%-52 839 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka48 724 zł100-6.7%61 380 zł69%-44 700 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka66 426 zł92-11.3%20 765 zł76%-39 594 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian66 503 zł83-10.0%27 451 zł78%-34 934 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka72 531 zł87-11.9%11 280 zł79%-34 696 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 030 zł87-10.1%37 741 zł75%-38 069 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian55 152 zł92-9.5%46 752 zł72%-42 872 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka39 226 zł116-4.4%73 979 zł63%-53 447 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka57 728 zł83-8.6%47 799 zł75%-37 523 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka78 370 zł83-11.8%857 zł80%-31 425 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka43 141 zł104-6.3%69 873 zł65%-49 247 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka52 527 zł87-8.8%57 485 zł72%-40 558 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka46 817 zł92-8.1%66 010 zł68%-45 291 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka70 259 zł79-13.3%16 705 zł79%-35 414 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian58 973 zł79-11.5%42 705 zł75%-38 708 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian64 762 zł74-12.2%34 144 zł78%-34 011 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 629 zł79-10.1%62 045 zł71%-41 138 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianObniżka56 251 zł74-10.9%53 914 zł75%-36 510 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka76 275 zł74-14.0%7468 zł80%-30 623 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian62 713 zł66-13.5%39 040 zł77%-34 639 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka54 361 zł66-12.2%58 467 zł75%-37 079 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka74 012 zł66-15.3%12 826 zł80%-31 330 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 305 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 85% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.