HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Biskupiec

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy17 629 mieszkańcówdochody własne 7074 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.8% do 1.05%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.57% do 21.93%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka52 938 zł133-4.2%17 617 zł77%-41 282 zł0.270
●RozwójProgramPodwyżka56 993 zł121-6.1%13 226 zł78%-36 891 zł0.290
Szeroki programBez zmianPodwyżka51 094 zł124-6.6%22 397 zł76%-40 769 zł0.355
●Bez zmianProgramPodwyżka60 806 zł109-8.0%9083 zł81%-32 749 zł0.368
RozwójProgramBez zmian45 594 zł121-4.2%34 546 zł75%-41 502 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka55 131 zł112-8.4%18 056 zł78%-36 398 zł0.404
●Szeroki programProgramBez zmian41 549 zł133-2.3%38 789 zł71%-45 880 zł0.409
Bez zmianProgramBez zmian49 397 zł109-6.1%30 549 zł77%-37 372 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka48 850 zł116-8.0%26 861 zł76%-41 818 zł0.434
Szeroki programBez zmianBez zmian40 052 zł124-4.7%43 637 zł71%-45 208 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian44 078 zł112-6.6%39 414 zł75%-40 851 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka64 782 zł96-10.0%4703 zł83%-28 368 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian53 360 zł96-8.2%26 352 zł79%-33 009 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka40 967 zł109-4.7%47 001 zł73%-40 782 zł0.487
RozwójProgramObniżka37 172 zł121-2.8%50 990 zł69%-44 902 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka58 926 zł100-10.3%13 963 zł81%-32 276 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka52 894 zł104-9.8%22 511 zł77%-37 437 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian47 863 zł100-8.4%35 437 zł77%-36 741 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian38 018 zł116-6.1%47 732 zł69%-46 154 zł0.524
●Szeroki programProgramObniżka33 135 zł133-0.8%55 225 zł66%-49 270 zł0.531
OgraniczenieProgramObniżka44 921 zł96-6.8%42 814 zł76%-36 431 zł0.531
RozwójWstrzymanieBez zmian42 052 zł104-8.0%43 500 zł73%-41 787 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka35 913 zł112-5.2%55 378 zł69%-44 134 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka31 894 zł124-3.2%59 592 zł66%-48 482 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka39 690 zł100-7.1%51 409 zł73%-40 034 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka56 697 zł92-11.6%18 407 zł80%-33 304 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian57 238 zł83-10.3%22 411 zł82%-28 748 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 806 zł87-10.5%31 263 zł79%-32 401 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka62 881 zł87-12.3%9672 zł83%-27 919 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian45 844 zł92-9.8%39 515 zł76%-37 668 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka48 790 zł83-8.9%39 002 zł79%-32 182 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka30 016 zł116-4.7%63 400 zł64%-49 352 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka68 672 zł83-12.1%482 zł85%-24 092 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka34 042 zł104-6.6%59 177 zł69%-44 995 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka43 623 zł87-9.1%47 292 zł76%-35 706 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka37 827 zł92-8.4%55 200 zł73%-40 886 zł0.653
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka60 662 zł79-13.6%14 148 zł82%-28 935 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian49 797 zł79-11.8%35 331 zł79%-33 315 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian55 663 zł74-12.5%27 486 zł82%-28 163 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka41 769 zł79-10.5%51 026 zł76%-36 545 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianObniżka47 471 zł74-11.2%43 597 zł79%-31 480 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka66 751 zł74-14.3%5722 zł85%-23 665 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian53 663 zł66-13.8%31 483 zł81%-29 065 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka45 627 zł66-12.5%47 306 zł78%-32 308 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka64 541 zł66-15.6%10 104 zł85%-24 669 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.