HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Janowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2478 mieszkańcówdochody własne 8268 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.81% do 0.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.31% do 25.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka65 289 zł133-6.1%19 541 zł67%-64 640 zł0.258
●RozwójProgramPodwyżka69 668 zł121-7.9%14 776 zł69%-59 875 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka62 800 zł124-8.4%26 822 zł67%-63 792 zł0.348
●Bez zmianProgramPodwyżka73 797 zł109-9.8%10 267 zł73%-55 367 zł0.366
RozwójProgramBez zmian56 126 zł121-6.1%44 675 zł66%-63 790 zł0.379
●Szeroki programProgramBez zmian51 759 zł133-4.2%49 277 zł63%-68 540 zł0.399
RozwójBez zmianPodwyżka67 157 zł112-10.2%22 115 zł69%-59 051 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian60 243 zł109-7.9%40 328 zł68%-59 297 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka60 022 zł116-9.8%33 133 zł66%-64 827 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian49 680 zł124-6.5%56 845 zł63%-67 550 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian54 025 zł112-8.4%52 267 zł65%-62 825 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka78 154 zł96-11.8%5446 zł76%-50 545 zł0.484
RozwójProgramObniżka46 116 zł121-4.6%67 761 zł63%-66 678 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian64 585 zł96-10.0%35 709 zł72%-54 495 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka50 225 zł109-6.5%63 423 zł64%-62 197 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka71 266 zł100-12.0%17 665 zł73%-54 566 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka64 388 zł104-11.6%28 414 zł69%-60 074 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian58 121 zł100-10.2%47 943 zł68%-58 355 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian47 150 zł116-7.9%62 708 zł63%-68 491 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka41 759 zł133-2.7%72 353 zł60%-71 417 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka54 555 zł96-8.6%58 817 zł67%-57 409 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian51 505 zł104-9.8%58 120 zł64%-63 754 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka44 319 zł112-7.0%74 689 zł63%-65 609 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka39 983 zł124-5.1%79 257 zł59%-70 324 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka48 406 zł100-8.9%70 375 zł64%-61 151 zł0.577
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka68 506 zł92-13.3%24 041 zł72%-55 577 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian68 826 zł83-12.0%31 437 zł74%-49 815 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka75 599 zł87-14.0%13 056 zł76%-49 772 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 439 zł87-12.2%43 351 zł71%-53 580 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian55 610 zł92-11.6%53 786 zł67%-59 273 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka37 638 zł116-6.5%84 724 zł59%-71 195 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka58 785 zł83-10.7%54 731 zł69%-52 742 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka82 410 zł83-13.8%811 zł78%-45 846 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka41 983 zł104-8.4%80 146 zł61%-66 470 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka52 712 zł87-10.9%65 937 zł67%-56 391 zł0.640
Bez zmianWstrzymanieObniżka46 079 zł92-10.2%75 821 zł63%-62 000 zł0.659
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka72 851 zł79-15.3%19 420 zł74%-50 768 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian59 939 zł79-13.5%49 182 zł69%-54 483 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian66 656 zł74-14.2%39 284 zł73%-48 926 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 396 zł79-12.2%71 301 zł66%-57 225 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka56 918 zł74-12.9%61 913 zł69%-51 751 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka79 830 zł74-15.9%8741 zł78%-45 099 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian64 167 zł66-15.5%45 035 zł73%-49 815 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka77 094 zł66-17.2%15 024 zł77%-46 081 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka54 614 zł66-14.2%67 267 zł68%-52 571 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 342 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 93% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.