Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat nidzicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy30 207 mieszkańcówdochody własne 8903 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-3.19% do 0.82%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.12% do 23.98%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	91 116 zł	132	-6.7%	27 311 zł	83%	-39 492 zł	0.273
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	87 724 zł	137	-6.7%	29 912 zł	82%	-42 053 zł	0.298
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	84 695 zł	150	-4.8%	34 322 zł	80%	-46 486 zł	0.311
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	94 077 zł	119	-8.5%	22 980 zł	85%	-35 138 zł	0.312
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	90 640 zł	123	-8.7%	25 655 zł	84%	-37 772 zł	0.332
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	97 894 zł	110	-9.4%	19 824 zł	87%	-32 010 zł	0.338
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	96 930 zł	105	-10.5%	18 798 zł	87%	-30 931 zł	0.388
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	96 045 zł	108	-11.0%	19 610 zł	87%	-31 744 zł	0.395
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	74 934 zł	127	-7.4%	53 644 zł	80%	-45 691 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	78 038 zł	114	-9.3%	51 525 zł	81%	-41 280 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	71 702 zł	132	-7.4%	58 371 zł	78%	-48 174 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	81 688 zł	105	-10.2%	46 249 zł	83%	-38 236 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	68 531 zł	145	-5.5%	60 567 zł	77%	-52 664 zł	0.486
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	74 762 zł	118	-9.4%	56 305 zł	80%	-43 836 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	81 034 zł	100	-11.2%	49 578 zł	83%	-37 015 zł	0.520
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	80 146 zł	103	-11.7%	50 423 zł	83%	-37 832 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	66 181 zł	123	-7.9%	70 530 zł	77%	-49 331 zł	0.545
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	69 372 zł	110	-9.7%	68 434 zł	79%	-44 876 zł	0.562
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	72 941 zł	101	-10.6%	63 345 zł	80%	-41 868 zł	0.567
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	63 031 zł	128	-7.9%	75 109 zł	76%	-51 777 zł	0.571
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	59 773 zł	141	-6.0%	77 459 zł	75%	-56 310 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	66 176 zł	114	-9.9%	73 057 zł	78%	-47 397 zł	0.586

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.