HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat nidzicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy30 207 mieszkańcówdochody własne 8903 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.19% do 0.82%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.12% do 23.98%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne91 116 zł132-6.7%27 311 zł83%-39 492 zł0.273
●RozwójDoinwestowanieAktywne87 724 zł137-6.7%29 912 zł82%-42 053 zł0.298
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne84 695 zł150-4.8%34 322 zł80%-46 486 zł0.311
●RozwójBez zmianAktywne94 077 zł119-8.5%22 980 zł85%-35 138 zł0.312
Bez zmianDoinwestowanieAktywne90 640 zł123-8.7%25 655 zł84%-37 772 zł0.332
●Szeroki programOgraniczenieAktywne97 894 zł110-9.4%19 824 zł87%-32 010 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne96 930 zł105-10.5%18 798 zł87%-30 931 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne96 045 zł108-11.0%19 610 zł87%-31 744 zł0.395
●RozwójOgraniczenieAktywne100 771 zł97-11.2%15 577 zł89%-27 754 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian74 934 zł127-7.4%53 644 zł80%-45 691 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian78 038 zł114-9.3%51 525 zł81%-41 280 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian71 702 zł132-7.4%58 371 zł78%-48 174 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian81 688 zł105-10.2%46 249 zł83%-38 236 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne102 242 zł90-12.8%12 860 zł91%-25 011 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian68 531 zł145-5.5%60 567 zł77%-52 664 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne101 343 zł93-13.2%13 688 zł90%-25 840 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian74 762 zł118-9.4%56 305 zł80%-43 836 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne103 543 zł83-13.2%11 488 zł93%-23 640 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian81 034 zł100-11.2%49 578 zł83%-37 015 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian80 146 zł103-11.7%50 423 zł83%-37 832 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian84 709 zł92-12.0%44 322 zł85%-33 922 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja66 181 zł123-7.9%70 530 zł77%-49 331 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja69 372 zł110-9.7%68 434 zł79%-44 876 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja72 941 zł101-10.6%63 345 zł80%-41 868 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja63 031 zł128-7.9%75 109 zł76%-51 777 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja59 773 zł141-6.0%77 459 zł75%-56 310 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja66 176 zł114-9.9%73 057 zł78%-47 397 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian86 326 zł85-13.5%43 944 zł86%-31 118 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian85 424 zł88-13.9%44 803 zł85%-31 950 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne107 451 zł75-14.9%7043 zł95%-19 211 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja72 452 zł96-11.7%66 471 zł81%-40 570 zł0.605
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja71 565 zł99-12.1%67 315 zł80%-41 386 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian87 624 zł78-13.9%42 603 zł87%-29 750 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja76 048 zł88-12.4%61 363 zł82%-37 512 zł0.615
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne108 739 zł68-15.4%5686 zł96%-17 855 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja77 749 zł81-13.9%60 831 zł84%-34 666 zł0.660
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja76 848 zł84-14.3%61 690 zł83%-35 498 zł0.667
LikwidacjaBez zmianBez zmian91 516 zł70-15.6%38 422 zł89%-25 340 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja79 048 zł74-14.3%59 490 zł84%-33 298 zł0.685
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian92 801 zł63-16.1%37 096 zł90%-23 987 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja82 944 zł66-16.1%55 304 zł87%-28 882 zł0.735
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne113 835 zł53-17.5%0 zł98%-12 186 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja84 230 zł59-16.5%53 977 zł87%-27 529 zł0.765
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian97 880 zł48-18.2%31 888 zł95%-18 339 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja89 313 zł44-18.6%48 783 zł93%-21 874 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.