Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat mrągowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy47 074 mieszkańcówdochody własne 8212 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.47% do -0.17%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.28% do 19.72%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	63 986 zł	132	-3.3%	25 357 zł	86%	-24 924 zł	0.293
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	60 972 zł	137	-3.3%	27 813 zł	85%	-27 379 zł	0.319
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	67 059 zł	119	-5.2%	21 311 zł	89%	-20 878 zł	0.324
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	57 838 zł	150	-1.3%	31 930 zł	82%	-31 496 zł	0.338
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	64 005 zł	123	-5.4%	23 863 zł	86%	-23 391 zł	0.344
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	70 424 zł	110	-6.2%	18 393 zł	92%	-17 960 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	70 033 zł	105	-7.3%	17 419 zł	93%	-16 956 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	69 111 zł	108	-7.8%	18 285 zł	92%	-17 823 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	51 026 zł	127	-4.1%	44 418 zł	81%	-31 133 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	54 216 zł	114	-6.0%	41 868 zł	84%	-27 028 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	48 146 zł	132	-4.1%	48 246 zł	79%	-33 511 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	57 443 zł	105	-6.9%	37 608 zł	86%	-24 193 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	51 295 zł	118	-6.2%	45 737 zł	82%	-29 465 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	44 895 zł	145	-2.1%	50 913 zł	77%	-37 685 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	57 306 zł	100	-8.0%	39 424 zł	86%	-23 049 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	56 382 zł	103	-8.5%	40 306 zł	86%	-23 918 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	44 011 zł	123	-4.5%	56 634 zł	78%	-34 693 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	47 272 zł	110	-6.4%	53 969 zł	81%	-30 548 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	50 433 zł	101	-7.4%	49 819 zł	83%	-27 748 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 198 zł	128	-4.5%	60 352 zł	77%	-37 035 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 417 zł	114	-6.6%	57 729 zł	79%	-32 948 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 876 zł	141	-2.6%	63 085 zł	74%	-41 251 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.