HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat mrągowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy47 074 mieszkańcówdochody własne 8212 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.47% do -0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.28% do 19.72%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 986 zł132-3.3%25 357 zł86%-24 924 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 972 zł137-3.3%27 813 zł85%-27 379 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne67 059 zł119-5.2%21 311 zł89%-20 878 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 838 zł150-1.3%31 930 zł82%-31 496 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 005 zł123-5.4%23 863 zł86%-23 391 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 424 zł110-6.2%18 393 zł92%-17 960 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne70 033 zł105-7.3%17 419 zł93%-16 956 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne69 111 zł108-7.8%18 285 zł92%-17 823 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne73 420 zł97-8.0%14 436 zł95%-14 002 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 026 zł127-4.1%44 418 zł81%-31 133 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 216 zł114-6.0%41 868 zł84%-27 028 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 146 zł132-4.1%48 246 zł79%-33 511 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 443 zł105-6.9%37 608 zł86%-24 193 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne75 054 zł90-9.6%11 938 zł96%-11 484 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 120 zł93-10.0%12 817 zł96%-12 365 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 295 zł118-6.2%45 737 zł82%-29 465 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 895 zł145-2.1%50 913 zł77%-37 685 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian57 306 zł100-8.0%39 424 zł86%-23 049 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 320 zł83-10.0%10 617 zł97%-10 165 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 382 zł103-8.5%40 306 zł86%-23 918 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 556 zł92-8.8%35 144 zł88%-20 177 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 011 zł123-4.5%56 634 zł78%-34 693 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja47 272 zł110-6.4%53 969 zł81%-30 548 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 433 zł101-7.4%49 819 zł83%-27 748 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 198 zł128-4.5%60 352 zł77%-37 035 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 417 zł114-6.6%57 729 zł79%-32 948 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 876 zł141-2.6%63 085 zł74%-41 251 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 310 zł85-10.3%34 086 zł91%-17 598 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian61 373 zł88-10.8%34 982 zł90%-18 481 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 433 zł96-8.5%51 411 zł84%-26 527 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 982 zł75-11.9%6564 zł99%-6120 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 509 zł99-9.0%52 293 zł83%-27 396 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 617 zł88-9.2%47 240 zł86%-23 690 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 573 zł78-10.8%32 782 zł92%-16 281 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 235 zł68-12.3%5257 zł99%-4814 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 441 zł81-10.8%46 068 zł86%-21 070 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 505 zł84-11.2%46 964 zł86%-21 953 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 220 zł70-12.6%28 852 zł96%-12 253 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 705 zł74-11.2%44 764 zł88%-19 753 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian68 471 zł63-13.0%27 561 zł96%-10 950 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 355 zł66-13.0%40 829 zł92%-15 721 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 060 zł53-14.5%0 zł100%434 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 607 zł59-13.4%39 538 zł93%-14 417 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 279 zł48-15.2%22 589 zł99%-5721 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja66 420 zł44-15.6%34 555 zł97%-9184 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.