Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lidzbarski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy37 756 mieszkańcówdochody własne 7729 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.99% do 0.51%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.44% do 16.23%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	44 656 zł	132	-7.2%	25 044 zł	87%	-23 450 zł	0.310
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	47 837 zł	119	-9.1%	21 068 zł	91%	-19 462 zł	0.334
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	41 870 zł	137	-7.2%	27 518 zł	85%	-25 901 zł	0.336
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	45 009 zł	123	-9.3%	23 604 zł	88%	-21 975 zł	0.355
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	50 940 zł	110	-10.0%	18 154 zł	93%	-16 576 zł	0.355
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	38 631 zł	150	-5.3%	31 563 zł	82%	-29 957 zł	0.360
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	50 920 zł	105	-11.1%	17 218 zł	93%	-15 601 zł	0.398
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	49 980 zł	108	-11.5%	18 096 zł	93%	-16 480 zł	0.407
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	33 763 zł	127	-8.0%	39 617 zł	81%	-29 676 zł	0.455
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	37 043 zł	114	-9.8%	36 549 zł	84%	-25 630 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	40 025 zł	105	-10.7%	32 818 zł	86%	-22 825 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	31 091 zł	132	-8.0%	42 928 zł	77%	-32 050 zł	0.481
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	34 330 zł	118	-10.0%	39 913 zł	83%	-28 066 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	27 753 zł	145	-6.1%	46 062 zł	76%	-36 164 zł	0.503
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	40 226 zł	100	-11.8%	33 597 zł	87%	-21 709 zł	0.513
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	39 283 zł	103	-12.2%	34 485 zł	86%	-22 591 zł	0.523
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	27 847 zł	123	-8.4%	48 741 zł	77%	-33 244 zł	0.537
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	31 189 zł	110	-10.3%	45 584 zł	81%	-29 156 zł	0.546
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	34 115 zł	101	-11.2%	41 936 zł	83%	-26 387 zł	0.554
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	25 234 zł	128	-8.4%	51 968 zł	75%	-35 581 zł	0.562
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	28 533 zł	114	-10.5%	48 864 zł	77%	-31 556 zł	0.570
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	21 834 zł	141	-6.6%	55 191 zł	71%	-39 737 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.29 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 40% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.