HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lidzbarski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy37 756 mieszkańcówdochody własne 7729 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.99% do 0.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.44% do 16.23%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne44 656 zł132-7.2%25 044 zł87%-23 450 zł0.310
●RozwójBez zmianAktywne47 837 zł119-9.1%21 068 zł91%-19 462 zł0.334
●RozwójDoinwestowanieAktywne41 870 zł137-7.2%27 518 zł85%-25 901 zł0.336
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne45 009 zł123-9.3%23 604 zł88%-21 975 zł0.355
●Szeroki programOgraniczenieAktywne50 940 zł110-10.0%18 154 zł93%-16 576 zł0.355
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne38 631 zł150-5.3%31 563 zł82%-29 957 zł0.360
Bez zmianBez zmianAktywne50 920 zł105-11.1%17 218 zł93%-15 601 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne49 980 zł108-11.5%18 096 zł93%-16 480 zł0.407
●RozwójOgraniczenieAktywne54 046 zł97-11.8%14 263 zł97%-12 673 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian33 763 zł127-8.0%39 617 zł81%-29 676 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian37 043 zł114-9.8%36 549 zł84%-25 630 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian40 025 zł105-10.7%32 818 zł86%-22 825 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian31 091 zł132-8.0%42 928 zł77%-32 050 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne55 811 zł90-13.3%11 803 zł99%-10 199 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian34 330 zł118-10.0%39 913 zł83%-28 066 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne54 859 zł93-13.7%12 695 zł98%-11 092 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian27 753 zł145-6.1%46 062 zł76%-36 164 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian40 226 zł100-11.8%33 597 zł87%-21 709 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne57 059 zł83-13.7%10 495 zł99%-8892 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian39 283 zł103-12.2%34 485 zł86%-22 591 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian43 232 zł92-12.5%29 834 zł90%-18 863 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja27 847 zł123-8.4%48 741 zł77%-33 244 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja31 189 zł110-10.3%45 584 zł81%-29 156 zł0.546
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja34 115 zł101-11.2%41 936 zł83%-26 387 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja25 234 zł128-8.4%51 968 zł75%-35 581 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja28 533 zł114-10.5%48 864 zł77%-31 556 zł0.570
OgraniczenieBez zmianBez zmian45 100 zł85-14.0%28 261 zł92%-16 328 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja21 834 zł141-6.6%55 191 zł71%-39 737 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja34 433 zł96-12.2%42 543 zł84%-25 194 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian44 146 zł88-14.4%29 161 zł92%-17 223 zł0.586
●LikwidacjaBez zmianAktywne60 613 zł75-15.5%6493 zł100%-4901 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja33 491 zł99-12.7%43 430 zł83%-26 076 zł0.595
RozwójOgraniczenieRezygnacja37 384 zł88-13.0%38 862 zł86%-22 383 zł0.598
Bez zmianOgraniczenieBez zmian46 346 zł78-14.4%26 961 zł93%-15 023 zł0.606
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne61 850 zł68-15.9%5197 zł100%-3607 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja39 312 zł81-14.4%37 210 zł88%-19 807 zł0.641
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja38 358 zł84-14.9%38 126 zł87%-20 702 zł0.649
LikwidacjaBez zmianBez zmian49 885 zł70-16.2%23 099 zł98%-11 049 zł0.665
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja40 558 zł74-14.9%35 926 zł90%-18 502 zł0.666
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian51 120 zł63-16.6%21 828 zł98%-9757 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja44 101 zł66-16.6%32 127 zł93%-14 523 zł0.718
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja45 336 zł59-17.0%30 856 zł95%-13 231 zł0.749
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne66 554 zł53-18.0%0 zł100%1577 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian55 808 zł48-18.7%16 975 zł100%-4591 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja50 029 zł44-19.1%25 987 zł99%-8059 zł0.844

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.29 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 40% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.