HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bisztynek

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5578 mieszkańcówdochody własne 12 335 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.35% do 0.91%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.55% do 40.35%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka290 108 zł133-11.8%25 507 zł74%-110 596 zł0.185
●RozwójProgramPodwyżka295 629 zł121-13.6%19 320 zł75%-104 409 zł0.251
Szeroki programBez zmianPodwyżka280 259 zł124-14.0%58 245 zł74%-109 856 zł0.303
●Szeroki programProgramBez zmian254 245 zł133-10.0%132 191 zł72%-115 586 zł0.342
RozwójProgramBez zmian259 746 zł121-11.8%126 350 zł74%-109 425 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka300 875 zł109-15.3%13 419 zł78%-98 508 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka285 747 zł112-15.7%52 418 zł75%-103 704 zł0.382
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka272 603 zł116-15.3%80 755 zł74%-111 682 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian264 973 zł109-13.6%120 791 zł74%-103 549 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian245 419 zł124-12.2%163 967 zł71%-114 656 zł0.424
RozwójBez zmianBez zmian250 888 zł112-14.0%158 162 zł73%-108 529 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka278 106 zł104-17.0%74 909 zł75%-105 510 zł0.476
RozwójProgramObniżka233 139 zł121-10.4%207 289 zł71%-113 127 zł0.478
●OgraniczenieProgramPodwyżka306 578 zł96-17.2%6909 zł79%-91 997 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka290 962 zł100-17.4%46 869 zł77%-97 837 zł0.483
●Szeroki programProgramObniżka227 652 zł133-8.6%213 114 zł70%-119 270 zł0.492
OgraniczenieProgramBez zmian270 651 zł96-15.5%114 804 zł76%-97 072 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian238 378 zł116-13.6%184 655 zł71%-116 351 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka238 351 zł109-12.2%201 745 zł72%-107 271 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian256 083 zł100-15.7%152 638 zł74%-102 688 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian243 861 zł104-15.3%178 834 zł72%-110 205 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka219 588 zł124-10.9%242 727 zł69%-118 199 zł0.553
OgraniczenieProgramObniżka244 012 zł96-14.2%196 323 zł74%-100 817 zł0.560
RozwójBez zmianObniżka225 042 zł112-12.7%236 938 zł71%-112 092 zł0.565
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka283 336 zł92-18.7%69 342 zł76%-99 624 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka296 629 zł87-19.3%40 780 zł79%-91 367 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian276 175 zł83-17.4%109 534 zł78%-90 786 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka230 223 zł100-14.4%231 799 zł72%-106 269 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka213 005 zł116-12.2%262 131 zł68%-119 798 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka312 124 zł83-19.1%728 zł79%-85 681 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian249 072 zł92-17.0%173 294 zł74%-104 345 zł0.620
OgraniczenieBez zmianBez zmian261 726 zł87-17.6%147 090 zł75%-96 251 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka218 473 zł104-14.0%256 326 zł70%-113 671 zł0.641
Głębokie cięcieProgramObniżka249 518 zł83-16.2%191 070 zł75%-94 554 zł0.647
OgraniczenieBez zmianObniżka235 848 zł87-16.3%226 435 zł74%-99 856 zł0.678
Bez zmianWstrzymanieObniżka223 669 zł92-15.7%251 155 zł71%-107 830 zł0.693
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka289 022 zł79-20.5%63 230 zł78%-93 129 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian254 732 zł79-18.8%167 715 zł75%-97 883 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian267 214 zł74-19.5%141 852 zł77%-90 003 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka302 140 zł74-21.1%35 220 zł79%-85 089 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka229 311 zł79-17.6%245 773 zł73%-101 393 zł0.769
Głębokie cięcieBez zmianObniżka241 319 zł74-18.3%221 214 zł75%-93 632 zł0.770
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka294 551 zł66-22.3%57 550 zł79%-86 827 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian260 238 zł66-20.7%162 461 zł76%-91 612 zł0.827
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka234 800 zł66-19.5%240 535 zł74%-95 146 zł0.864

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 440 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.15 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 77% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.