Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat węgorzewski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy20 611 mieszkańcówdochody własne 8387 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-3.4% do 0.57%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.37% do 27.2%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	98 675 zł	132	-8.8%	26 707 zł	79%	-48 428 zł	0.269
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	95 297 zł	137	-8.8%	29 136 zł	79%	-50 817 zł	0.294
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	92 408 zł	150	-6.9%	33 533 zł	78%	-55 238 zł	0.305
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	101 499 zł	119	-10.6%	22 385 zł	81%	-44 080 zł	0.310
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	98 079 zł	123	-10.8%	24 886 zł	79%	-46 541 zł	0.329
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	105 258 zł	110	-11.5%	19 456 zł	82%	-41 176 zł	0.336
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	104 221 zł	105	-12.6%	18 205 zł	82%	-39 875 zł	0.387
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	103 313 zł	108	-13.0%	19 042 zł	82%	-40 714 zł	0.393
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	82 290 zł	127	-9.5%	56 195 zł	77%	-53 284 zł	0.447
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	85 259 zł	114	-11.3%	54 701 zł	78%	-48 891 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	79 074 zł	132	-9.5%	61 261 zł	76%	-55 607 zł	0.473
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	88 851 zł	105	-12.2%	49 148 zł	79%	-46 057 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	76 041 zł	145	-7.7%	62 938 zł	73%	-60 074 zł	0.484
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	82 000 zł	118	-11.5%	59 831 zł	78%	-51 286 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	88 125 zł	100	-13.3%	53 413 zł	79%	-44 639 zł	0.520
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	87 215 zł	103	-13.7%	54 281 zł	79%	-45 481 zł	0.529
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	73 452 zł	123	-10.0%	75 617 zł	74%	-56 192 zł	0.546
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	76 508 zł	110	-11.8%	74 053 zł	77%	-51 764 zł	0.563
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	80 019 zł	101	-12.7%	68 668 zł	78%	-48 959 zł	0.569
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	70 318 zł	128	-10.0%	80 543 zł	73%	-58 486 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	67 199 zł	141	-8.2%	82 177 zł	70%	-62 988 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	73 329 zł	114	-12.0%	79 015 zł	75%	-54 129 zł	0.588

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.