HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat węgorzewski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy20 611 mieszkańcówdochody własne 8387 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.4% do 0.57%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.37% do 27.2%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne98 675 zł132-8.8%26 707 zł79%-48 428 zł0.269
●RozwójDoinwestowanieAktywne95 297 zł137-8.8%29 136 zł79%-50 817 zł0.294
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne92 408 zł150-6.9%33 533 zł78%-55 238 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne101 499 zł119-10.6%22 385 zł81%-44 080 zł0.310
Bez zmianDoinwestowanieAktywne98 079 zł123-10.8%24 886 zł79%-46 541 zł0.329
●Szeroki programOgraniczenieAktywne105 258 zł110-11.5%19 456 zł82%-41 176 zł0.336
Bez zmianBez zmianAktywne104 221 zł105-12.6%18 205 zł82%-39 875 zł0.387
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne103 313 zł108-13.0%19 042 zł82%-40 714 zł0.393
●RozwójOgraniczenieAktywne108 002 zł97-13.3%15 207 zł83%-36 922 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian82 290 zł127-9.5%56 195 zł77%-53 284 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian85 259 zł114-11.3%54 701 zł78%-48 891 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian79 074 zł132-9.5%61 261 zł76%-55 607 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian88 851 zł105-12.2%49 148 zł79%-46 057 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne109 368 zł90-14.8%12 464 zł84%-34 150 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian76 041 zł145-7.7%62 938 zł73%-60 074 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne108 448 zł93-15.2%13 316 zł84%-35 004 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian82 000 zł118-11.5%59 831 zł78%-51 286 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne110 648 zł83-15.2%11 116 zł85%-32 804 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian88 125 zł100-13.3%53 413 zł79%-44 639 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian87 215 zł103-13.7%54 281 zł79%-45 481 zł0.529
RozwójOgraniczenieBez zmian91 741 zł92-14.0%47 846 zł80%-41 757 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja73 452 zł123-10.0%75 617 zł74%-56 192 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja76 508 zł110-11.8%74 053 zł77%-51 764 zł0.563
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja80 019 zł101-12.7%68 668 zł78%-48 959 zł0.569
RozwójDoinwestowanieRezygnacja70 318 zł128-10.0%80 543 zł73%-58 486 zł0.572
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja67 199 zł141-8.2%82 177 zł70%-62 988 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian93 253 zł85-15.5%47 959 zł82%-38 936 zł0.587
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja73 329 zł114-12.0%79 015 zł75%-54 129 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne114 417 zł75-16.9%6837 zł87%-28 539 zł0.594
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian92 331 zł88-15.9%48 842 zł81%-39 793 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja79 459 zł96-13.7%72 592 zł78%-47 477 zł0.607
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja78 549 zł99-14.2%73 460 zł78%-48 318 zł0.616
Bez zmianOgraniczenieBez zmian94 531 zł78-15.9%46 642 zł82%-37 593 zł0.616
RozwójOgraniczenieRezygnacja82 995 zł88-14.4%67 192 zł79%-44 623 zł0.618
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne115 685 zł68-17.3%5503 zł88%-27 208 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja84 592 zł81-15.9%67 134 zł80%-41 768 zł0.662
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja83 670 zł84-16.3%68 016 zł79%-42 624 zł0.670
LikwidacjaBez zmianBez zmian98 285 zł70-17.6%42 613 zł84%-33 346 zł0.674
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja85 870 zł74-16.3%65 816 zł80%-40 424 zł0.687
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian99 550 zł63-18.0%41 309 zł85%-32 017 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja89 628 zł66-18.0%61 782 zł82%-36 171 zł0.738
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne120 628 zł53-19.4%0 zł94%-21 720 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja90 894 zł59-18.4%60 477 zł83%-34 842 zł0.767
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian104 476 zł48-20.1%36 297 zł88%-26 550 zł0.808
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja95 825 zł44-20.5%55 499 zł85%-29 368 zł0.859

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.